Yttrium-90 radyoembolizasyon uygulanan hepatosellüler karsinom hastalarında FDG PET/BT radyomik verilerinin prognozu öngörmedeki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENES MUSTAFA KAYA
Danışman: Meryem KAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yttrium-90 (Y-90) radyoembolizasyon (RE) uygulanan hepatoselüler karsinom (HSK) hastalarında, işlem öncesi ¹⁸F-FDG PET/BT görüntülerinden standardize bir radyomik skor (Rad skoru) geliştirmek ve bu skorun tedavi başarısızlığı ile genel sağkalım üzerindeki bağımsız prognostik değerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Haziran 2022–Ocak 2025 tarihleri arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesinde Y-90 RE uygulanan 83 HSK hastası retrospektif olarak incelendi. Hastalar rastgele örnekleme yöntemiyle eğitim (n=59, %70) ve test (n=24, %30) setlerine ayrıldı. İşlem öncesi FDG PET/BT görüntülerinden, IBSI uyumlu iş akışı ve sabit bin genişliği (FBW=0,25 SUV) ayrıklaştırması kullanılarak 107 radyomik öznitelik çıkarıldı. ICC≥0,75 güvenilirlik filtresi ve Spearman korelasyon elemesi (>0,9 eşik değeri) sonrasında kalan 22 öznitelik, yalnızca eğitim seti üzerinde LASSO lojistik regresyon analizine dahil edildi. LASSO analizi sonucunda altı öznitelikten oluşan bir Rad skoru geliştirildi. Tedavi başarısızlığı, Y-90 RE'den sonraki 12 ay içinde mRECIST'e göre progresyon gelişmesi veya herhangi bir nedene bağlı ölüm olarak tanımlandı. Tedavi başarısızlığının bağımsız öngördürücülerini belirlemek amacıyla binary lojistik regresyon analizi uygulandı. Genel sağkalım eğrileri Kaplan–Meier yöntemiyle oluşturuldu, gruplar arası farklılıklar log-rank testi ile karşılaştırıldı ve genel sağkalım üzerindeki bağımsız prognostik belirleyiciler Cox regresyon analizi ile saptandı. Bulgular: Rad skorunun tedavi başarısızlığını öngörmedeki AUC değeri eğitim setinde 0,934 (%95 GA: 0,869–0,998), test setinde ise 0,681 (%95 GA: 0,531–0,842) olarak hesaplandı. Rad skoru için optimal eşik değer Youden indeksine göre 0,4 olarak belirlendi. Multivaryant lojistik regresyon analizinde BCLC evresi, tümör çapı ve konvansiyonel PET parametreleri anlamlılıklarını yitirirken, yalnızca Rad skoru >0,4 tedavi başarısızlığının bağımsız öngördürücüsü olarak kaldı (OR: 12,2; %95 GA: 2,38–62,9; p=0,003). Multivaryant Cox regresyon analizinde ise yalnızca Rad skoru >0,4 (HR: 6,87; %95 GA: 2,11–22,4; p=0,003) ve ALBI grade >1 (HR: 4,35; %95 GA: 1,79–10,5; p=0,001) genel sağkalımın bağımsız belirleyicileri olarak saptandı. Bulgularımız doğrultusunda bu iki değişkenin birleştirilmesiyle oluşturulan ALBIomiks risk sınıflaması genel sağkalım açısından anlamlı bir prognostik ayrışma sağladı. Medyan genel sağkalım düşük risk grubunda ulaşılamazken, orta risk grubunda 19 ay, yüksek risk grubunda ise 8 ay olarak saptandı; gruplar arasındaki tüm ikili karşılaştırmalar istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Sonuç: FDG PET/BT görüntülerinden üretilen Rad skoru, Y-90 RE uygulanan HSK hastalarında tedavi başarısızlığı ve genel sağkalım açısından güçlü ve bağımsız bir prognostik belirteçtir. Rad skoru ile ALBI derecesinin birlikte değerlendirilmesiyle oluşturulan ALBIomiks sınıflaması, tümör biyolojisi ile hepatik rezervi aynı risk çerçevesinde birleştiren bütüncül bir risk değerlendirilmesi sunmaktadır.