Yoğun bakımda kalıcı inflamasyon, immünsupresyon ve katabolizma sendromu hastalarında adrenokortikal yetmezliğin tespiti, prognoz ile ilişkisinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR EROĞLU
Danışman: Asu ÖZGÜLTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Son yıllarda yoğun bakım teknolojileri ve kanıta dayalı tıp uygulamalarının gelişmesi birlikte hastalar akut kritik süreci atlatmaktadır ve birçok hastalıkta erken dönemde ölümler önlenmiştir. Bununla birlikte akut kritik hastalık durumundan kurtarılan pek çok kişi kalıcı inflamasyonun baskın hale geldiği kalıcı inflamasyon, immunsupresyon ve katabolizma sendromu (PIICS, persistent inflammation immunusupression and catabolism syndrome) denilen durumu deneyimlemektedir. 14 günden uzun süre yoğun bakım yatışı ve organ disfonksiyonlarıyla tanımlanan kronik kritik hastalık durumunda adrenokortikal yetmezlik tanımlanmış, mortalite ve morbidite ile ilişkisi çeşitli çalışmalarla gösterilmiştir. PIICS hastalarını inceleyen çalışmalar ise kısıtlıdır. Bu çalışmada PIICS hastalarında kortizol düzeyinin tespit edilmesi, mortalite ve morbidite ile ilişkisinin saptanması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 15 Ocak 2023 ve 15 Temmuz 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım Ünitesinde takip edilen toplam 64 hasta üzerinde yapıldı. 14. gün, 21. gün ve 28. Günde değerlendirilen klinik ve laboratuar bulgularına göre PIICS(+) ve PIICS(-) hastalar olarak gruplara ayırıldı. Her iki gruptaki hastalar kortizol değerlerine göre 15 μg/dl'nin altında olanlar, 15 μg/dl üzerinde olanlar olmak üzere iki gruba ayrıldı. PIICS(+) ve PIICS(-) hastalar ise kortizol seviyeleri açısından birbiriyle istatiksel olarak karşılaştırıldı. PIICS(+) hastalarda kortizol değeri düşük ve yüksek olan gruptakiler Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi (APACHE) skoru, günlük SOFA skoru, yoğun bakım yatış süresi, mekanik ventilasyona bağlı kalma süresi, yoğun bakım ünitesinden taburculuk anında mekanik ventilatör gereksinimi olup olmadığı, son 3 ay içinde tekrarlayan yoğun bakım ünitesinde yatışı olup olmadığı açısından istatiksel olarak karşılaştırıldı ve zamana göre kortizol düzeyi ve SOFA skoru değişimleri incelendi. Ayrıca PIICS(+) ve PIICS(-) hastalar yoğun bakım mortalitesi açısından da istatistiksel olarak değerlendirildi. Bulgular: PIICS (+) hastalarda kortizol düzeyi 28. günde 21. güne göre anlamlı olarak azalmıştır ( p<0,05). PIICS(+) hastalarda SOFA skoru 28. günde 21. güne göre anlamlı olarak artmıştır (p<0,05). 28. Günde PIICS(+) hastalarda kortizol düzeyi düşük olan hastalarda yaş ortalaması anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,05). PIICS(+) hastalarda kortizol düzeyi düşük ve yüksek olan grup arasında 14. gün, 21. gün ve 28. Günde mortalite ve morbidite açısından anlamlı farklılık bulunamamıştır. Sonuç: Çalışmamızda PIICS(+) hastalarda yatış süresi uzadığında özellikle 28. günde SOFA skorunda artışla birlikte kortizol düzeyinde düşüş görülmüştür. Kortizol düzeyi düşük olan hasta grubunun yaş ortalaması anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,05). PIICS(+) hastalarda böylelikle tekrarlayan sepsis atakları, ileri yaş ve uzun yatış süresinin kortizol değerinde düşüşe yol açabileceği düşünülmektedir. Her ne kadar bu hastalarda kortikosteroid yetmezliğinin tespiti ve tedavisi için kesinleşmiş bir yöntem bulunmasa da tekrarlayan kortizol düzeyi takipleri yapılması hastaların durumunun daha anlaşılmasına ve tedavisinin düzenlenmesine yardımcı olabilir. Anahtar kelime: Kalıcı inflamasyon immunsupresyon ve katabolizma sendromu, Kronik kritik hastalık, Kortikosteroid yetmezlik, Yoğun bakım