Acil serviste kritik hastalarda skorlamalar ve ultrasonografik değerlendirmenin prognostik değeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜREYYA TUBA FETTAHOĞLU
Danışman: Serkan DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, acil servise başvuran kritik hastalarda kullanılan acil skorlamaları (REMS, MEWS, HOTEL) ve yatak başı ultrasonografi ile yapılan Vena Cava İnferior kollapsibilitesi ve Ejeksiyon Fraksiyonu değerlendirmelerinin prognostik değerlerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif ve kesitsel olarak planlanan çalışmaya, S.B.Ü İstanbul Kanuni Sultan Süleyman E.A.H acil servise başvuran ve kritik bakı ünitesinde takip edilen 18 yaş ve üstü hastalarda REMS, MEWS ve HOTEL skorlamaları hesaplandı. Yatak başı ultrasonografi ile Vena Cava İnferior kollapsibilitesi ve Ejeksiyon Fraksiyonu acil hekimi tarafından değerlendirildi. Sürekli değişkenlerin karşılaştırılmasında, iki grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t testi ve Mann-Whitney U testi, üç ve daha fazla grup karşılaştırmalarında ise One-way ANOVA ve Kruskal-Wallis testleri kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya 01.10.2022-01.10.2023 tarihleri arasında dahil edilen toplam 59 kritik hastanın yaş medianı 71.36 olup, %49.2'si kadın ve %50.8'i erkektir. Medikal geçmişte en yaygın rahatsızlıklar hipertansiyon (%52.5) ve diabetes mellitus (%35.6) olarak tespit edilmiştir. Başvuru şikayetleri arasında en sık görülenler nefes darlığı (%49.2) ve genel durum bozukluğu (%18.6) olmuştur. Hastaların %45.8'i hastane yatışı sonrasında yaşamını yitirmiştir. Mortalite ile sistolik tansiyon (p=0.021) ve solunum sayıları (p=0.021) arasında anlamlı korelasyon bulunmuştur; mortalite grubunda sistolik tansiyon median değeri 110 mmHg iken, hayatta kalan grubunda 142 mmHg olarak bulunmuştur. Solunum sayısı ise mortalite grubunda median değeri 22 iken, hayatta kalan grubunda 20 olarak bulunmuştur. Yaş (p=0.867), diastolik tansiyon (p=0.171), nabız (p=0.076), ateş (p=0.170) ve SPO2 (p=0.160) değerleri ile mortalite arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Skorlama sistemleri incelendiğinde, GKS (p=0.002) ve AVPU skorları (p=0.003) sağ kalım grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. MEWS (p=0.004) ve HOTEL skorları (p<0.001) ise mortalite grubunda anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. REMS skoru ile mortalite arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p=0.105). Yatak başı ultrasonografi verileri incelendiğinde, İVC kollapsibilite indeksi (p=0.084) ve EF (p=0.307) değerleri ile mortalite arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Sonuç: MEWS ve HOTEL skorlamalarının etkili bir şekilde hastaların durumlarını değerlendirmede kullanılabileceğini, acil servislerde erken tanı ve tedavi için önemli bir araç olabileceğini düşünmekteyiz. Yatak başı ultrasonografi ile ölçülen İVC kollapsibilitesi ve EF'nin, mortalite tahmininde sınırlı bir değere sahip olduğu görülmüştür. Geleneksel skorlama sistemleri ile modern görüntüleme tekniklerinin birlikte kullanılması, acil servislerde kritik hastaların değerlendirilmesinde daha etkili bir yaklaşım sunabilir. Bu, hastaların daha hızlı tanınmasını ve uygun tedaviye yönlendirilmesini sağlayarak sonuçta hasta sağ kalımını artırabilir. Anahtar Kelimeler: Acil Servis, Kritik Hasta, Skorlama Sistemleri, Ultrasonografi,