Gebe okulu eğitimlerinin doğum şekli ve feto-maternal doğum sonuçları üzerine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF YEKTA KILINÇALP
Danışman: Necati HANÇERLİOĞULLARI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Biz çalışmamızda gebe okulu eğitimlerinin feto-maternal sonuçlar ve doğum şekli üzerine etkisini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde gebelik takibi yapılan ve doğumunu gerçekleştiren hastaları dahil ettik. Çalışma grubu gebe okulu eğitimlerini tamamlayan hastalardan kontrol grubu ise gebe okulu eğitimi almayan hastalardan oluştu. Gebe okuluna gelen hastaların %70'inin primigravid olması nedeniyle 2 hasta gurubundaki primigravid hasta sayıları yakın tutuldu. Hastalarımızda gebelik sonuçlarını ve doğum şeklini etkileyecek kronik hastalık bulunmamaktadır. Dışlama kriteri olarak belirttiğimiz, gebeliğin 37. Haftasından önce doğumu gerçekleşen hastalar, doğum şeklini veya sonuçlarını etkileyecek gebelik komplikasyonu veya hastalığı olan hastalar, çoğul gebeliği olan hastalar, elektif sezaryen endikasyonu bulunan hastalar, 18 yaşın altında veya 35 yaşın üstünde olan hastalar çalışmamıza alınmamıştır. Bu koşulları sağlayan 216 hasta çalışmaya dahil edildi.108 çalışma grubu hastasının ve 108 kontrol grubu hastasının verileri(Hasta yaşı, doğumun gerçekleştiği gebelik haftası, doğum şekli, Gravida/Parite, APGAR Skoru, Postop/Postpartum hemogram değerleri, tıbbi öykü, bebek doğum ağırlığı, aktif eylem süresi) toplandı. Ulaşılan veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) programı ile değerlendirildi ve istatistiksel analizleri yapıldı. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 27.18±4.23 yıl olduğu belirlenmiştir. Bireylerin parite durumlarına baktığımızda %71.8'i (n=155) primigravid, %28.2'si (n=61) multipardır. Ayrıca bireylerin %77.8'i (n=168) vajinal doğum yapmış, %22.2'si (n=48) sezaryen doğum yapmıştır. Hastaneye yatış ve sezaryen endikasyonlarına baktığımızda 119 bireyde (%55.1) MSG, 27 bireyde (%12.5) MR, 13 bireyde (%6.0) Fetal Distres+MSG, 9'ar bireyde (%4.2) CPD+Gün Aşımı ve 5'er bireyde (%2.3) Fetal Distres+MR ve MSG+MR tespit edilmiştir. Bireylerin ortalama doğum haftası 39.40±1.03'dır. Bebeklerde 1.dakika APGAR skoru ortalaması 7.54±0.73, 5.dakika APGAR skoru ortalaması 8.71±1.42, ortalama kilo ise 3320.04±387.75 gr olarak elde edilmiştir. Ortalama eylem süresi 7.92±4.78 saattir. viii İndüksiyon alan 84 birey (%38.9), komplikasyon olan 20 birey (%9.3) bulunmaktadır. Komplikasyon olan 20 bireyin 9'unda açık epizyotomi, 9'unda yara yeri enfeksiyonu, 1'inde anksiyete+DDB, 1'inde sezaryen sonrası kanama nedeniyle relaparatomi yapıldığı saptanmıştır. Bireylerin giriş HB ortalaması 12.04±1.82, çıkış HB ortalaması 11.08±1.34'dir. (Tablo 1). Gebelik okulu eğitimi tamamlayan bireylerin bebeklerinin 5.Dakika Apgar Skoru ortalaması 8.45±1.93, kontrol grubu bireylerinin 5.Dakika Apgar Skoru ortalaması 8.97±0.46 olduğu belirlenmiştir. Gruplara göre 5.Dakika Apgar Skoru değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=1.971, p=0.049). Gruplara göre yaş, parite, doğum şekli, doğum haftası, 1.Dakika APGAR Skoru, Kilo, eylem süresi, indüksiyon, komplikasyon, giriş HB, çıkış HB değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05) (Tablo 2). Primigravidlerde Doğum Şekli Sezaryen olanlarda en sık endikasyon 11 bireyde (%25.6) Fetal Distres, 9 bireyde (%20.9) CPD+Gün Aşımı, 3 bireyde (%7.0) CPD+MR olduğu belirlenmiştir (Tablo 3). Gebelik okulu eğitimi tamamlayan grupta yer alan sezaryen olan bireylerde en sık endikasyon 6 bireyde (%27.3) CPD+Gün Aşımı, 6 bireyde (%27.3) Fetal Distres+MSG, 2 bireyde (%9.1) Fetal Distres+Gün Aşımı olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubunda yer alan sezaryen olan bireylerde en sık endikasyon 6 bireyde (%23.1) Fetal Distres+MSG, 4 bireyde (%15.4) Fetal Distres+MR, 3 bireyde (%11.5) CPD+Gün Aşımı, 3 bireyde (%11.5) Fetal Distres+Oligohidramnios, 2 bireyde (%7.7) CPD+MR, 2 bireyde (%7.7) CPD+MSG olduğu tespit edilmiştir (Tablo 4). Primigravid olan ve indüksiyon almayan bireylerin %83.1'i (n=69) vajinal doğum, %16.9'u (n=14) sezaryen doğum yaparken, indüksiyon alan bireylerin %59.7'si (n=43) vajinal doğum, %40.3'ü (n=29) sezaryen doğum yapmıştır. Primigravid olan bireylerde indüksiyon durumuna göre doğum şekli açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir ( 2=10.541, p=0.001). Primigravid olan bireylerde indüksiyon almayan bireylerin eylem süresi ortalaması 7.16±4.35, indüksiyon alan bireylerin eylem süresi ortalaması 10.92±5.20'dir. Primigravid olan bireylerde indüksiyon durumuna göre eylem süresi değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=5.298, p<0.001)(Tablo 5). ix Primigravid olan bireylerin %72.3'ü (n=112) vajinal doğum, %27.8'i (n=43) sezaryen doğum yaparken, multipar olan bireylerin %91.8'i (n=56) vajinal doğum, %8.2'si (n=5) sezaryen doğum yapmıştır. Parite durumuna göre doğum şekli açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir ( 2=9.675, p=0.002). Primigravid olan bireylerin eylem süresi ortalaması 8.93±5.11, multipar olan bireylerin eylem süresi ortalaması 5.39±2.40 saattir. Parite durumuna göre eylem süresi değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=5.348, p<0.001)(Tablo 6). Gebelik Okulu Eğitimi Tamamlayan grubundaki primigravid olan bireylerin %72.7'si (n=56) vajinal doğum, %27.3'ü (n=21) sezaryen doğum yapmış, multipar olan bireylerin %96.8'i (n=30) vajinal doğum, %3.2'si (n=1) sezaryen doğum yapmıştır. Gebelik Okulu Eğitimi Tamamlayan grubundaki bireylerin parite durumuna göre doğum şekli açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir ( 2=7.879, p=0.005). Gebelik Okulu Eğitimi Tamamlayan grubundaki bireylerin parite durumuna göre eylem süresi değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=3.466, p=0.001). Primigravid olan bireylerin eylem süresi ortalaması, multipar olanlara göre daha yüksektir (Tablo 7). Kontrol grubundaki primigravid olan bireylerin %71.8'i (n=56) vajinal doğum, %28.2'si (n=22) sezaryen doğum, multipar olan bireylerin %86.7'si (n=26) vajinal doğum, %13.3'ü (n=4) sezaryen doğum yapmıştır. Kontrol grubundaki bireylerin parite durumuna göre doğum şekli açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır ( 2=2.622, p=0.105). Kontrol grubundaki bireylerin parite durumuna göre eylem süresi değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=4.040, p<0.001). Primigravid olan bireylerin eylem süresi ortalaması, multipar olanlara göre daha yüksektir (Tablo 8). Sonuç: Gebe okulu eğitimini tamamlayan 108 hasta ve 108 kontrol hastası ile yapmış olduğumuz çalışmada gruplara göre yaş, parite, doğum şekli, doğum haftası, 1.Dakika Apgar Skoru, Kilo, eylem süresi, indüksiyon, komplikasyon, giriş HB, çıkış HB değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır.2 grupta da multipar gebelerin primigravid gebelere göre sezaryen oranı ve aktif eylem süresi daha az bulunmuştur.5. dakika APGAR skoru kontrol grubunda daha yüksek bulunmuştur. Literatürde Türkiye'de bu konuda yapılan çalışma sayısı yetersizdir. Gebe okulu eğitimleri ile beklenen faydaların doğum sonuçları üzerine etkisinin değerlendirilmesi için daha geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Gebe okulu, Sezaryen, İndüksiyon