Kronik solunum yetmezliği nedeniyle evde non-invaziv mekanik ventilasyon cihazı kullanan kronik obstrüktif ve restriktif akciğer hastalığı olan hastalarda tekrar hastaneye yatış sıklığı ve yatışı etkileyen faktörler: İki yıllık Kohort çalışma

BUSE NUR ERTAM

Kronik solunum yetmezliği nedeniyle evde non-invaziv mekanik ventilasyon cihazı kullanan kronik obstrüktif ve restriktif akciğer hastalığı olan hastalarda tekrar hastaneye yatış sıklığı ve yatışı etkileyen faktörler: İki yıllık Kohort çalışma

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUSE NUR ERTAM

Danışman: Sinem GÜNGÖR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Restriktif ve obstrüktif akciğer hastalığına bağlı gelişen kronik solunum yetmezliğinde, evde noninvaziv mekanik ventilasyon (NIMV) ile takip edilen olguların sayısı her geçen gün artmaktadır. Bu hasta gruplarının hastaneye tekrar başvuru yerleri, sıklıkları ve hastalığın klinik progresyonuna etkisini gösteren ve karşılaştıran yeterli çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda Evde NIMV cihazı raporlanan bu hasta gruplarında tedavi uyumlarını, hastaneye tekrar yatış oranlarını ve mortalitelerini karşılaştırmayı amaçladık. Yöntem: Retrospektif gözlemsel kohort çalışmada, 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2018 tarihleri arasında, 3. Basamak solunumsal yoğun bakım ünitesi polikliniğinde takip edilen ve evde NIMV kullanan obstrüktif (KOAH) ve restriktif akciğer hastalığı olan (obezite hipoventilasyon sendromu, kifoskolyoz) hastaların dosyaları geriye dönük tarandı. Hastaların demografik özellikleri, tanıları, başlangıç arteriyel kan gazı değerleri, başlangıç solunum fonksiyon testi değerleri, mMRC skorları, Charlson komorbidite indeksleri, cihaz tipleri, cihaz basınçları, günlük cihaz kullanım süreleri, cihaz yazıldıktan sonra yaptıkları hastane (acil,servis, yoğun bakım ünitesi) başvuru sıklığı, takipte mortalite varlığı kayıt edildi. Hastane başvuruları ve mortalite riskleri için Kaplan- Meier sağ kalım analizi ve Cox regresyon analizi yapıldı. Bulgular: Kronik solunum yetmezliği nedeniyle evde NIMV kullanan ve yoğun bakım polikliniğinde takip edilen toplam 642 hastadan dahil edilme kriterlerini karşılayan 286 olgu çalışmaya alındı. 182 (%64)'si erkek, yaş ortalaması 69±11 idi. Kronik solunum yetmezliği olguları obstrüktif (KOAH) ve restriktif akciğer (Kifoskolyoz, OHS) hastalığı olmak üzere iki gruba ayrıldı; sırasıyla 201(%70), 85 (%30) idi. Obstrüktif akciğer hastalığı olan grubun YBÜ'ne başvuru sayılarının restriktif gruptan daha fazla olduğu görüldü, sırasıyla %27, %11 (p=0,002) şeklindeydi. Obstrüktif ve restriktif akciğer hastalarında takip süresince mortalite açısından benzerdi. Erkek cinsiyet (HR=2,379, CI%95(1,155-4,900), p=0,019), koroner arter hastalığı (HR=3,274, CI%95 (1,026-1,103), p= 0,02) ve ileri yaşın (HR=1,064, CI%95 (1,026-1,103), p=0,001), takip süresince her iki grupta YBÜ başvuru riskini artırdığı görüldü. Obstrüktif akciğer hastalığı tanısına sahip olmanın (HR=6,004, CI%95(1,281-28,140), p=0,023), başlangıç FEV1/FVC değerinde her bir birim düşmenin (HR=1,065 , CI%95(1,040-1,091), p=0,000), takiplerinde YBÜ yatışının olmasının (HR3,921, CI%95( 1,348-11,046), p=0,012) mortalite riskini artırdığı görüldü. Tartışma ve Sonuç: KSY bağlı evde NIMV kullanan olgularda, takip süresince obstrüktif akciğer hastalığı olan grubun yoğun bakım başvuru oranı restriktif gruba göre anlamlı olarak fazla olduğu görüldü. Kronik obstrüktif (KOAH) ve restriktif akciğer hastalığı (OHS, kifoskolyoz) olguları, farklı akciğer patolojilerine sahip olmalarına rağmen, NIMV cihaz tipleri (Bi-PAP ST), günlük NIMV kullanım süreleri, Charlson komorbidite indekleri, MMRC skorları ve mortaliteleri benzerdi. Takip süresince tüm başvurular için; malignite, KAH varlığı ve Charlson komorbidite indeks yüksekliği risk faktörü olarak bulundu. Mortalite risk faktörler; obstrüktif akciğer hastalığı varlığı ve yoğun bakıma daha önce yatmış olmak idi. Restriktif akciğer hastalığı grubunda komorbiditeler hastalığın seyrinde ön planda iken obstrüktif hastaların yönetiminde hastalık seyrinin daha önemli olduğu saptanmıştır. Klinik pratikte KOAH olgularında KOAH seyrinin yakın takibi, restriktif akciğer hastalığı olan hastalarda ise komorbiditelerin tedavisi mortalite ve morbidite üzerine olumlu etki edeceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kronik solunum yetmezliği, non-invaziv mekanik ventilasyon, KOAH, obezite hipoventilasyon sendromu, kifoskolyoz.