Polikistik over sendromlu adölesanlarda değişen hormonal ve metabolik parametrelerin koagülasyon parametreleri ve fibrinolitik aktivasyon ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA KAYA
Danışman: Elif GÜLER KAZANCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS) doğurganlık çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin bozukluklardan biridir. PKOS' lu birçok hasta insülin direnci, obezite, dislipidemi, hipertansiyon veya glukoz intoleransı gibi metabolik sendromun visseral ek özelliklerine sahiptir ve bu durum, subklinik ve klinik kardiyovasküler hastalık gelişimine yatkınlık oluşturur. Normal popülasyonla karşılaştırıldığında, PKOS hastaları, hiperkoagülabilite ve düşük fibrinoliz sergilerler ve bu durum PKOS'lu hastalarda sık gözlenen spontan abortusların önemli bir nedeni olan tromboza eğilime yol açar. Özellikle PKOS ve hemostaz bulguları ile ilgili araştırmalar yetişkinlerde yapılmış olup adölesan PKOS' lu bireylerde az sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmamızda PKOS'lu adölesan hastalardaki hematolojik değişiklikleri sağlıklı bireyler ile karşılaştırmak ve değişikliklerin metabolik ve hormonal durum ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Mayıs 2020- Temmuz 2021 tarihleri arasında Çocuk Endokrinoloji polikliniklerine düzensiz menstrüasyon, tüylenme artışı, akne ve obezite gibi şikayetlerle başvurup yapılan fizik muayene, laboratuvar ve radyolojik tetkikler sonucunda PKOS tanısı konulan, hematolojik ve endokrinolojik ek hastalığı ve ilaç kullanım öyküsü olmayan, tiroid, renal ve hepatik fonksiyonları normal olan 12-18 yaş arası 40 adölesan kız hasta alındı. Hastaların fizik muayene bulguları ve kişisel bilgiler (takvim yaşı, boy, kilo, vücut kitle indeksi, menarş yaşı, başvuru şikayetleri), Ferriman Gallwey Skoru ve HOMA-IR değerleri kaydedildi. Hormon tetkilerinden FSH (Foliküler sitümülan hormon), LH (Lüteinizan hormon), E2(Estrodiol), Total Testosteron, DHEAS (Dehidroepiandrostenedion sülfat), Androstenedion, 17OH Progesteron düzeylerine bakıldı. PKOS'lu adölesan grubuna benzer yaş ve kiloda hastanemize başvuran, en az 2 yıldır düzenli adet gören ve klinik olarak hirsutizmi, kronik hastalığı, ilaç kullanım öyküsü olmayan, çalışmaya katılmayı kabul eden sağlıklı 41 gönüllü, kontrol grubu olarak çalışmaya alındı. 81 hastanın hemogram, hematokrit, WBC, MPV, PT, aPTT, D-dimer, fibrinojen, Protein C, Protein S ve Antitrombin III düzeyleri değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda PKOS ile kontrol grubu oksolojik verilerine bakıldığında, her iki grubun yaş ve VKİ değerleri benzerdi. Kontrol ve çalışma gruplarında metabolik parametreler açısından karşılaştırıldığında PKOS'lu hasta grubunda insülin seviyesi ve HOMA-IR düzeyi, kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuş olup (p<0,001, p=0,04), HDL düzeyi kontrol grubuna göre anlamlı düşük olduğu saptandı (p=0,02). PKOS ve kontrol grupları hematolojik parametreler açısından karşılaştırıldığında, PKOS' lu grupta hematokrit değeri kontrol grubuna göre anlamlı yüksek saptandı (p=0,02). İki grup arasında diğer hematolojik parametreler arasında anlamlı fark saptanmadı. Metabolik parametrelerin hematolojik parametrelerle korelasyonuna bakıldığında, insülin ve HOMA-IR değerleri ile hemoglobin, hematokrit ve WBC düzeyleri arasında pozitif korelasyon (sırasıyla; r=0,32 p=0,003; r=0,33 p=0,002; r=0,36 p=0,001) saptanırken, HDL değeri ile WBC arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0,26 p=0,01). PKOS'ta değişen hormonal parametrelerle hematolojik parametreler arasındaki ilişkiye bakıldığında FSH ile Protein C ve Protein S arasında pozitif korelasyon saptanırken (r= 0,41 p= 0,008; r=0,31 p=0,04), total testosteron düzeyi ile fibrinojen düzeyi arasında pozitif korelasyon görüldü (r=0,32 p=0,04). Ayrıca DHEAS düzeyi ile Protein S arasında pozitif korelasyon izlendi (r=0,31 p=0,04). Sonuç: Yaptığımız bu çalışma ile genel olarak PKOS'un hematolojik parametreler üzerinde sağlıklı kontrollere göre belirgin bir değişiklik olmadığı saptandı. Bugüne kadar literatürde yayınlanan çalışmalar göstermektedir ki PKOS'lu hastalarda trombosit hiperaktivitesi ve hipofibrinoliz dahil olmak üzere pıhtılaşma/fibrinolitik sistemlerin anormallikleri gözlemlenebilir, ancak az sayıda çalışma olması sonuçlar hakkında çelişkiler yaratmaktadır. Adelösan PKOS'lu hastalardaki hormonal ve metabolik parametrelerle koagülasyon ve fibrinolitik sistem arasındaki ilişkiyi görmek ve bu bozuklukların ilerleyen dönemlerde ki komplikasyonları önlemek için adölesan grubunda daha fazla sayıda hasta ile daha fazla sayıda çalışma yapılması öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: PKOS, Adölesan, Hemostaz, Tromboz