Doğum sonrası kadınlarda travma sonrası stres bozukluğu ve depresyon ile ilişkili faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH KEÇEBAŞ
Danışman: Süleyman ERSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, doğum yapan kadınlarda travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve depresyon ile ilişkili faktörleri değerlendirmek amacıyla yapılan bu çalışma tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı türde bir çalışmadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma 243 katılımcı ile tamamlanmış ve yeterli örneklem büyüklüğü sağlanmıştır. Çalışma verileri, 34 maddelik anket formu, Modifiye Perinatal Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği (MPTSSBÖ) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde parametrik olmayan testler yapılmış; Ki-kare testi, Mann-Whitney U testi, Spearman korelasyon katsayısı ve basit doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Araştırma kapsamında, katılımcıların niteliksel özelliklerinin TSSB ve depresyon ile anlamlı ilişkiler taşıdığı belirlenmiştir. Özellikle sigara içmeyen ve doğum öncesinde çalışmayan kadınlarda TSSB oranları anlamlı düzeyde daha düşüktür. Depresyon ise ev sahibi olmayan bireylerde daha yüksek oranlarda saptanmıştır. Gebelik ve doğum sürecine ilişkin olarak, ilk altı ayda yalnızca anne sütü veren kadınlarda TSSB oranı daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, gebelikte yapılan testlerde anormal sonuç alınması ve bebek sağlık durumu ile test sonuçlarının uyumlu olması, depresyon varlığı ile anlamlı ilişkilidir. Psikolojik faktörler açısından, beklenenden fazla korku ve kaygı yaşayan kadınlarda hem TSSB hem de depresyon oranları anlamlı düzeyde artmıştır. Sosyal destek algısı bağlamında, eş desteğinin yetersiz algılandığı durumlarda TSSB oranı artarken, depresyon açısından anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Ayrıca, MPTSSB ile BDE puanları arasında orta düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki saptanmış ve TSSB'nin depresyonu %32,1 oranında, pozitif yönde ve anlamlı şekilde yordadığı saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, doğum sonrası dönemde kadınlarda TSSB ve depresyonun, özellikle doğum sürecindeki duygusal deneyimler, sosyal destek algısı ile bazı sosyodemografik ve obstetrik faktörlerle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca TSSB'nin depresyon üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Depresyon, Doğum, Stres, Travma, Beck Depresyon Envanteri, Modifiye Perinatal Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği