Gastrointestinal sistem şikayetleri ile çocuk acil servisine başvuran pediatrik hastalarda intestinal parazitlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ÖZKAN
Danışman: Bedia DİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Servisi'ne gastrointestinal şikayetlerle başvuran 18 yaş altındaki hastaların dışkı örneklerinin direkt bakı (nativ-lugol yöntemi), dışkı konsantrasyon yöntemi, modifiye Kinyoun aside dirençli boyama, Wheatley trikrom boyama ve immunokromatografik kart test yöntemleri kullanılarak incelenmesi ile çocukluk çağındaki hastalarda GI parazit görülme sıklıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Aralık 2019-Mart 2020 tarihleri arasında TC. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Polikliniğine bulantı-kusma, karın ağrısı, diyare, kabızlık, gaz gibi gastrointestinal şikayetlerle başvuran ve şikayetlerine yönelik herhangi bir tedavi başlanmayan, ebeveynleri tarafından çalışmaya katılma onayı verilen 0-18 yaş arası 100 hasta çocuk ve herhangi bir gastrointestinal sistem yakınması bulunmayan, bilinen herhangi bir hastalığı olmayan, 0-18 yaş arası, genel kontrol, aşı vb. nedenlerle hastanemize başvuran toplam 50 çocuk çalışmaya dahil edildi. Her çocuktan alınan dışkı örnekleri direkt bakı (nativ-lugol yöntemi), dışkı konsantrasyon yöntemi, modifiye Kinyoun aside dirençli boyama, Wheatley trikrom boyama ve immunokromatografik parazit kart test yöntemleri kullanılarak incelendi. Ayrıca immunokromatografik virüs kart test çalışıldı ve dışkı kültürü yapıldı. Elde edilen tüm veriler istatistiksel yöntemlerle karşılaştırıldı. Bulgular: Dışkı örneklerinin makroskobik incelemesinde hasta grubunun %2'sinde dışkıda kan, %29'unda mukus saptandı. Bu örneklerin %67'si sulu-şekilsiz, %33'ü ise yumuşak kıvamlı olarak bulundu. Direkt mikroskobik inceleme ile hasta örneklerinin %4'ünde yoğun lökosit, %3'ünde nadir lökosit, %1'inde eritrosit görüldü. Kontrol grubunda ise dışkı örneklerinin tamamı yumuşak kıvamlı olup makroskobik olarak kan ve mukus görülmedi, direkt mikroskobik incelemede ise lökosit ve eritrosit saptanmadı. Hasta çocuk grubunda dışkıda mukus ve mikroskobide lökosit kontrol grubuna göre daha fazla tespit edildi ve aradaki fark anlamlıydı (p<0.001). Herhangi bir yöntemle parazit saptanan hasta grubundaki çocukların %25'i (7/28) beş yaşın altında olup, bunların üçü 0-24 ay, biri 24-36 ay, üçü ise 36-60 ay yaş aralığındaydı. Dışkı konsantrasyon işlemi sonrası yapılan direkt mikroskobik incelemede hasta grubunda yer alan çocukların %8'inde Blastocystis spp., %4'ünde Crytosporidium spp., %2'sinde G.intestinalis, %1'inde H.nana, kontrol grubunda yer alan çocukların ise %2'sinde Blastocystis spp. saptandı. İntestinal parazitlerin incelenmesinde taze dışkıdan direkt mikroskobik inceleme ile konsantrasyon yöntemi sonrası mikroskobik inceleme parazit saptama açısından karşılaştırıldığında aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu(p<0.05). Yapılan trikrom boyama sonrası hasta örneklerinin sadece ikisinde G.intestinalis saptanırken kontrol grubunda parazit saptanmadı. Yapılan modifiye aside dirençli boyama sonrası hasta örneklerinin sadece birinde Crytosporidium spp. saptanırken kontrol grubunda parazit saptanmadı. Hasta grubunda immunokromatografik hızlı tanı testi (Cryptosporidium/Giardia/Entamoeba Combi testi (RIDA QUICK, R-Biopharm, Almanya) ile dışkıların %7'sinde E.histoytica, %17'sinde G.intestinalis, %2'sinde Cryptosporidium spp. antijenleri pozitif olarak saptandı. Hasta ve kontrol grubuna eş zamanlı olarak immunokromatografik rotavirüs-adenovirüs hızlı tanı testi (Rotavirus and Adenovirus Combo Rapid Test Cassette (Feces) (ExacTest, General Diagnostica, ABD) çalışıldı ve dışkı kültürleri yapıldı. Hasta grubundan üç çocukta rotavirüs, iki çocukta adenovirüs, bir çocukta ise hem rotavirüs hem de adenovirüs beraber pozitifti. Çocuk hasta grubunda sadece 1 hastanın dışkı kültüründe Salmonella spp. üremesi oldu. Kontrol grubunda patojen mikroorganizma üremedi. Hasta grubunda 22 çocuk sadece tek bir şikayetle acil servise başvurdu. Diğer çocukların birden fazla semptomu vardı. Dışkıda parazit saptanma durumuna göre semptomlar karşılaştırıldığında gruplar arası bulantı ve kusma görülme durumu istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). Sonuç: Gastrointestinal semptomlar çocuklar için acile başvuruda önde gelen sebeplerdendir. İntestinal paraziter enfeksiyonlar çocuklarda sık görülür. Blastocytis spp, G.intestinalis, Crytpsporidium spp, E.histolytica/dispar en sık görülen paraziter etkenlerdir. Paraziter enfeksiyonlarda doğru teşhis ve tedavi, doğru tanı ile mümkündür. Direkt, konsantrasyon sonrası ve boyama ile yapılan mikroskobik incelemelerin yanı sıra antijen, antikor testleri, moleküler testler tanıda kullanılabilir. Dışkının makroskobik incelenmesi patojen mikroorganizma varlığı hakkında fikir verebilir. Çalışmamızda hasta çocuk grubunda dışkıda mukus ve mikroskobide lökosit kontrol grubuna göre daha fazla tespit edildi ve aradaki fark anlamlıydı (p<0.001). Çalışmamızda konvansiyonel yöntemlerle Blastocystis spp, G.intestinalis ve Cryptosporidium spp., H.nana sıklığı sırasıyla %8, %2, %4 ve %1 olarak bulundu. Kontrol grubunda ise %2 oranında Blastocystis spp. saptandı. İntestinal parazitlerin incelenmesinde taze dışkıdan direkt mikroskobik inceleme ile konsantrasyon yöntemi sonrası mikroskobik inceleme parazit saptama açısından karşılaştırıldığında aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Hasta grubunda immunokromatografik hızlı tanı testi (Cryptosporidium/Giardia/Entamoeba Combi testi (RIDA QUICK, R-Biopharm, Almanya) ile dışkıların %7'sinde E.histoytica, %17'sinde G.intestinalis, %2'sinde Cryptosporidium spp. antijenleri pozitif olarak saptandı. Konvansiyonel yöntemler ve immunokromatografik testle değerlendirilen dışkı örneklerinde uyumlu sonucu olan dışkı sayısı ikiydi. Çalışmamızda saptanan parazitlerin görülme sıklıkları benzer çalışmalara göre düşük bulundu. Her hastanın tek dışkı örneği incelendi. Bir hasta için birden fazla örnek incelenmemesi, az sayıda hastanın değerlendirilmesi, görülme sıklıklarının düşük olmasının nedeni olarak düşünüldü. Anahtar Kelimeler: E. Histolytica, Blastocystis, Cryptosporidium, G.intestinalis, parazit, gastrointestinal enfeksiyon, immunokromatografik kart test