İntrensek kolistin dirençli gram negatif bakteriyemi risk faktörleri ve epidemiyolojik özellikleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU BÜYÜKTARAKÇI KARALİ
Danışman: Aliye BAŞTUĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda 1 Ocak 2023 -1 Şubat 2024 tarihleri arasında hastanemiz yoğun bakım ünitelerinde yatırılarak takip edilen hastalar incelenmiş; intrensek kolistin dirençli gram negatif mikroorganizmalara bağlı bakteriyemi gelişen hastalar ve Klebsiella pneumoniae'ya bağlı bakteriyemi gelişen hastalar dahil edilmiştir. Çalışmamızda esas olarak intrensek kolistin dirençli gram negatif mikroorganizmalara bağlı bakteriyemi risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ek olarak, merkezimizdeki intrensek kolistin dirençli mikroorganizmaların epidemiyolojisi, enfeksiyon kaynağı ve direnç profili incelenmiş; intrensek kolistin dirençli gram negatif bakteriyemi risk faktörlerini taşıyan hastalarda ampirik tedavide uygun antibiyotik tedavisinin başlanması, düzeltilebilir risk faktörlerinin saptanarak morbidite ve mortalitenin azaltılması, akılcı antibiyotik yönetimine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmamızda, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi yoğun bakım ünitelerinde 01.01.2023-01.02.2024 tarihleri arasında yatarak tedavi almış, yatış süresince kan kültüründe intrensek kolistin dirençli gram negatif mikroorganizma (Proteus spp., Providencia spp., Morganella morganii, Serratia spp., Burkholderia cepacia kompleksi üyeleri) olan 18 yaş üzerindeki hastalar olgu, K. pneumoniae olan 18 yaş üzerinde hastalar kontrol grubu olarak retrospektif incelenmiştir. Kontrol grubu kolistin dirençli ve duyarlı K. pnemoniae bakteriyemisi olanlar şeklinde iki gruba ayrılmıştır. Gruplardaki hastaların yaşı, cinsiyeti, ek hastalıkları, takip edildiği klinikler, aldıkları antibiyotik tedavileri, hastalara yapılan invaziv işlemler, enfeksiyon kaynakları kaydedilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda intrensek kolistin dirençli bakteriyemi tespit edilen 148 (Proteus spp. 70, Morganella morganii 2, Providencia spp. 9, Serratia spp. 53 ve Burkholderia cepacia kompleks üyeleri 14 hasta), kolistin duyarlı K. pneumoniae bakteriyemisi tespit edilen 191, kolistin dirençli K. pneumoniae bakteriyemisi tespit edilen 100 olmak üzere toplam 439 hasta incelenmiştir. Hastaların 251'i (%57,2) erkek ve ortalama yaşı 69,8 ± 17,5 olarak saptanmıştır. Hastaların 248'i (%56,5) anestezi, 132'si (%30,1) dahili ve 59'u (%13,4) cerrahi yoğun bakım ünitelerinde takip edilmiştir. Olgu grubuyla kolistin dirençli K. pneumoniae grubu karşılaştırıldığında dahili yoğun bakıma göre cerrahi yoğun bakımda yatıyor olma çok değişkenli analizde anlamlı saptanmıştır (OR=4,35 %95 GA [1,06-17,81], p=0,041). Olgu grubunun %32,4'ünde, kolistin duyarlı kontrol grubunun %30,9'unda, kolistin dirençli kontrol grubunun %47'sinde yatıştan önceki son üç aydan kan kültürü alınmasına kadar geçen sürede kolistin/polimiksin B kullanımı saptanmıştır ve olgu grubuyla kolistin duyarlı K. pneumoniae grubu karşılaştırıldığında çok değişkenli analizde fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (OR=2,87, %95 GA [1,29-6,39], p=0,010). İntrensek kolistin dirençli bakteriyemilerin %47,3'ünün primer, %52,7'sinin sekonder bakteriyemi olduğu saptanmıştır; sekonder bakteriyemi kaynağı en sık üriner sistem olarak saptanmıştır. Hastaların %13,2'sinde eş zamanlı polimikrobiyal üreme tespit edilmiş olup olgu grubu her iki kontrol grubuyla ayrı ayrı kıyaslandığında çok değişkenli analizde fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (Duyarlı ile OR=2,57, %95 GA [1,26-5,22], p=0,009, dirençli ile OR=5,66, %95 GA [1,83-17,51], p=0,003). Bakteriyemiden sonraki 14 gün içerisinde kan kültüründe başka etken üremesi olgu grubunun %16,9'unda saptanmıştır. Hastaların %80,6'sı etkili tedavi almıştır. Mortalite %84,1 saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda yatıştan önceki son üç aydan kan kültürü alınmasına kadar geçen sürede kolistin/polimiksin B kullanımı intrensek kolistin dirençli bakteriyemi gelişimi için risk faktörü olarak saptanırken ekstrensek kolistin dirençli K. pneumoniae bakteriyemisi gelişimi için risk faktörü olarak saptanmamıştır. İntrensek kolistin dirençli bakteriyemiler K. pneumoniae bakteriyemilerine göre daha sık polimikrobiyal gelişebilmektedir, bu durum ampirik tedavi seçimlerinde göz önüne alınmalıdır. Merkezimiz yoğun bakım ünitelerinde intrensek kolistin dirençli kan izolatlardaki antibiyotik direnç oranları K. pneumoniae kan izolatlarına göre daha düşük olmakla birlikte endişe verici oranda yüksektir. Bu etkenlerin yaygınlaşmasını önlemek için etkili ve erken enfeksiyon kontrol önlemleri alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Bakteriyemi, içsel direnç, kolistin