Genel anestezi uygulanacak erişkin hastalardaki zor entübasyon olasılığının belirlenmesinde obstruktif uyku apnesi tarama testlerinin etkinliklerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA UÇAR
Danışman: Hakan Volkan ACAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş - Amaç Obstruktif Uyku Apnesi (OUA) teşhisi için altın standart, polisomnografidir (PSG). Ancak PSG maliyeti yüksek, zahmetli ve zaman alıcı bir işlem olduğu için tüm cerrahi hastaların OUA açısından preoperatif dönemde PSG ile rutin olarak taranması, uygulanabilir değildir. Bu nedenle OUA taraması için geliştirilmiş birçok non-invaziv test bulunmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız, zor entübasyon olasılığının belirlenmesinde, OUA non-invaziv tarama testlerinin (STOP-Bang Testi, No-Apne Testi, NoSAS Testi, OSA-50 Testi, DES-OSA Skoru, P-SAP Skoru, GOAL Anketi, SPOSA Skoru, Epworth Uykululuk Anketi) kullanım değerlerini saptamak ve etkinliklerini karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem Bu prospektif gözlemsel çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ameliyathanesinde yapıldı. Çalışmaya katılan tüm hastalar bilgilendirilerek yazılı onamları alındı. Şubat 2021- Mayıs 2021 tarihleri arasında genel anestezi altında non-kardiyak elektif cerrahi (genel cerrahi, kadın doğum hastalıkları, üroloji, plastik ve rekonstrüktif cerrahi, göz hastalıkları, kulak burun boğaz) uygulanan onsekiz yaş ve üstü ASA I, II, III erkek ve kadın toplam 230 hasta çalışmaya dâhil edildi. 18 yaş altı, kardiyotorasik cerrahi, baş ve boyun cerrahisi, nöroşirürji ve acil cerrahi geçiren, obstetrik hastalar, nöromüsküler hastalığı olan hastalar, yüz anormallikleri olan, önceden OUA tanısı alan ve/veya CPAP (Sürekli pozitif havayolu basıncı) tedavisi alan hastalar çalışmaya dâhil edilmedi. Tüm hastaların preoperatif değerlendirilmesinde yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, boy, vücut kitle indeksi ve ASA değeri kaydedildi. Antropometrik ölçümler için tiromental mesafe, boyun çevresi, bel çevresi ölçüldü ve kaydedildi. Tiromental mesafe baş ekstansiyonda iken çene ucu ile tiroid kıkırdak seviyesinden cetvel ile cilde temas etmeden ölçüldü. Tiromental mesafenin 6 cm ve altında olması zor havayolu kriteri olarak belirlendi. Boyun çevresi baş nötral pozisyonda iken tiroid kıkırdak hizasından ölçüldü. Zor havayolu kriteri 40 cm ve üstü olarak kaydedildi. Bel çevresi hasta dik pozisyonda göğüs kafesinin en alt noktası ile iliak krestin en yüksek noktası arasında ortaaksiller hattan ölçüldü. Erkekler için 102 cm üstü kadınlar için ise 88 cm üstü, yüksek risk ile ilişkili kabul edildi. Tüm hastalardan OUA riskini belirlemekte kullanılan non-invaziv tarama testlerinden olan STOP-Bang Soru formu ve Epworth Uykululuk Ölçeği cevaplamaları istendi. Çalışma için kullandığımız diğer non-invaziv tarama testleri olan No-Apne Testi, NoSAS Testi, OSA-50 Testi, DES-OSA Skoru, P-SAP Skoru, GOAL Anketi ve SPOSA Skoru ise hasta dosyalarındaki ya da anestezi premedikasyon formundaki bilgiler yardımıyla tamamlandı. Bulgular Çalışmamızda, OUA riski yüksek hastaları belirlemek için STOP-Bang testi kullanıldı. STOP-Bang testine göre hastaların %44,8'i yüksek, %55,2'si düşük OUA riskliydi. OUA için yüksek ve düşük riskli hastalar arasında boy ve tiromental mesafe açısından fark saptanmazken, yüksek OUA riskli grupta kadın cinsiyet ve Modifiye Mallampati Sınıflaması daha yüksekti (p=0,007). OUA riskli gruptakilerin yaşlarının, vücut kitle indeksinin (VKİ) , bel ve boyun çevresinin ve Cormack-Lehane skorunun daha yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Çalışmada kullanılan tüm tarama testlerine göre OUA riski %9,1 ila %64,8 arasında değişim gösterdi. Çalışmaya dâhil edilen hastaların %9'unda zor entübasyon görüldü. Çalışmada kullanılan tarama testlerinin zor entübasyon olasılığını belirlemedeki etkinliklerine bakıldığında, en düşük oran %1,8 ile SPOSA skoruna aitken, en yüksek oran %8,6 ile P-SAP skoruna aitti. Tartışma-Sonuç Çalışmamızın sonuçlarına göre OUA riski yüksek hastalarda boyun çevresi ve bel çevresi genişliği ile VKİ değerleri fazladır. Modifiye Mallampati ve Cormack-Lehane sınıflaması OUA için önemli bir belirleyici faktördür. Çalışmamızda kullandığımız tarama testlerinin zor entübasyonu belirleme başarısı incelendiğinde; STOP-Bang Testi, No-Apne Testi, NoSAS Testi, OSA-50 Testi, DES-OSA Skoru, P-SAP Skoru, GOAL anketinin etkin sonuç verdiği ancak, istatistiksel olarak en anlamlı tarama testinin P-SAP Skoru olduğu görülmüştür. Çalışmamızın sonuçlarına göre, genel anestezi uygulanacak cerrahi hastalarda zor entübasyon olasılığının belirlenmesinde preoperatif olarak uygulanabilecek en uygun non-invaziv tarama testi P-SAP Skoru olarak saptanmıştır.