Multipl sklerozda nörofilament hafif zincir ve B lenfosit kemoatraktan düzeyleri ile kognisyon ilişkisinin değerlendirilmesi

EZGİ BAKIRCIOĞLU DUMAN

Multipl sklerozda nörofilament hafif zincir ve B lenfosit kemoatraktan düzeyleri ile kognisyon ilişkisinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİ BAKIRCIOĞLU DUMAN

Danışman: Fatma Belgin BALCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Multipl skleroz (MS), santral sinir sisteminin kronik inflamatuar, otoimmün, demiyelinizan bir hastalığıdır. MS prognozunu belirlemede ve erken tedavi için yol göstermede kullanılabilecek biyobelirteçler üzerine çalışmalar sürmektedir. MS'in tüm evrelerinde ve alt tiplerinde kognitif bozukluk görülebilmektedir. Bu çalışmada, MS hastalarında nörofilament hafif zincir (NfL) ve CXCL13 potansiyel biyobelirteçleri ile kognitif bozukluk arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza kliniğimizdeki, Haziran 2020 ve Haziran 2021 tarihleri arasında, radyolojik izole sendromu (RİS), klinik izole sendrom (KİS), relapsing-remitting MS (RRMS) tanısı alan 57 hasta ve 70 sağlıklı kontrol dahil edildi. Hastaların (KİS ve RRMS) atak döneminde beyin omurilik sıvısı (BOS) ve serum örneklerinde ELISA yöntemi ile NfL, CXCL13 çalışıldı. Ataktan sonra iyilik hali döneminde MS için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme Bataryası (BICAMS) testi uygulandı. Kontrol ve hasta grubunun serum biyobelirteç değerleri ve kognisyon testleri karşılaştırmaları yapıldı. Hasta grubunda; biyobelirteçlerin, kognitif bozukluk ile ilişkisinin yanı sıra demografik özellikleri, özürlülük, BOS belirteçleri, ilaç kullanımları, görüntüleme özellikleri, MS alt tipleri de karşılaştırmalı olarak araştırıldı. Bulgular: Hasta grubunda serum NfL ve CXCL13 değerleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksektir (sırasıyla; p=0,043; p<0,001). BICAMS sonuçları, hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p<0,001). Serum ve BOS NfL arasında kuvvetli ilişki mevcuttur (p=0,002). BOS NfL ile BOS CXCL13 arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,004). BOS NfL ile BICAMS arasında (p=0,030) ve BOS CXCL13 ile California Verbal Learning Test-II (CVLT) arasında (p=0,034) anlamlı negatif korelasyon bulunmuştur. Sonuç: NfL ve CXCL13 potansiyel biyobelirteçleri, MS hastalarında kognitif bozukluk ile ilişkilidir. Bu nedenle kognisyon takibinde, prognozunu öngörmede umut vaad eden biyobelirteçler olduğu görülmüştür.