Akciğer kanserli hastalarda tanı tedavi takip esnasında beslenme durumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ŞAZİMET KARS
Danışman: Timuçin ÇİL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Son yıllarda akciğer kanseri görülme oranı tüm dünyada azalırken, kansere bağlı ölümlerin içerisinde hem kadınlarda hem de erkeklerde en sık nedenini akciğer kanseri oluşturmaktadır. Tanı esnasında vakaların büyük çoğunluğu ileri evrede saptanmaktadır. Ortalama yaşam süresi en iyi tedavi verilmesi halinde bile aylarla sınırlı olan akciğer kanserinde, ortalama yaşam beklentisini öngörebilmek büyük önem kazanmaktadır. Ancak son yıllarda hedefli tedaviler ve immünoterapi gibi yeni sistemik tedaviler ile bazı hastalarda; hem ilerlemiş hastalığı hem de daha erken dönemde hastalığı olan hastalarda yaşam süresi oldukça uzamıştır. Bununla birlikte ortalama sağkalımı değiştirebilen başlıca unsurlardan biri kilo kaybıdır. Vücut kitle indeksi ve nutrisyonel parametrelerin akciğer kanseri ortalama yaşam sürelerinin ve yaşam kalitesine üzerine belirgin etkisi olduğu bilinmektedir Bu çalışmanın amacı, hastaneye başvuran akciğer kanseri tanısı almış hastalarda; Nütrisyonel Risk Taraması (NRS-2002), kan biyokimyasal parametreleri ve antropometrik ölçümleri kullanılarak akciğer kanserli hastalarda malnütrisyon riskini saptamayı hedeflemiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 2020-2021 yılları arasında Adana Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniğine başvuran akciğer kanseri tanısı almış 18 yaş ve üstü 216 sı erkek, 50 si kadın olmak üzere toplamda 266 gönüllü hasta üzerinde yapılmıştır. Bu çalışma prospektif kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır. Hastaların araştırmaya dahil olma ölçütleri ise; 18 yaşından büyük olmak, sitolojik veya histopatolojik olarak akciğer kanseri tanısı almış olmak, tanı ve tedavi prosedürlerini kabul etmiş olması, NRS2002'de yer alan sorulara doğru yanıt verebilecek düzeyde uyumu ve kooperasyonu ve bilinci açık hasta olması olarak seçilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza alınan 266 hastanın; 216 sı erkek, 50 si kadın, yaş ortalaması 61,7±10,5, medyan yaş 62 idi. Hastaların boy ortalaması 167,2±7,9 medyan boy 168 idi. Hastaların BMI ortalamaları 25,5±5,2 iken, % 17,3 46'ünün 20 ve altında, % 82,7 'sinin ise BMI değerinin 20'nin üzerinde olduğu tespit edildi. BMI değerleri 20'nin altında olanlarda (p <0.001) ve son 3 ayda ağırlık kaybı olanlarda (p <0.045) malnütrisyon riski arasında pozitif yönlü ilişki olduğu saptandı (p<0.005). Hastalarda albumin değerleri, antropometrik ölçümleri, CRP değerleri ile NRS 2002 arasındaki ilişki incelendiğinde pozitif yönlü ilişki olduğu saptandı. (p<0.005 ). Hastaların CRP değerleri ile BMI ve antropometrik ölçümleri arasında ters yönlü bir ilişki olduğu belirlendi.(p<0.005)NRS 2002 ile hastanın ağırlığı, antropometrik ölçümleri arasında ters yönlü bir korelasyon saptandı.(p<0.005). Hastaların kemoterapi alma durumu ile albumin, BMI ve antropometrik ölçümleri ile ters yönlü, CRP değerleri son 3 aydaki kilo kaybı ile NRS2002 arasında pozitif bir ilişki saptandı.(p<0.005).Radyoterapi alma ile CRP değerleri arasında pozitif bir 13 ilişki saptandı. (p<0.005)Hastalarda gözlenen metastaz varlığı ile albumin değerleri, antropometrik ölçümleri, BMI ile ters yönlü bir ilişki saptanırken; CRP ve NRS 2002 ile pozitif yönlü ilişki olduğu saptandı.(p<0.005 ).Hastaların yaşları ile albumin, BMI ,antropometrik ölçümleri ile ters yönlü bir ilişki saptanırken ;CRP ve NRS 2002 ile pozitif yönlü ilişki tespit edildi.(p<0.005).Nutrisyonel tedavi alan hastalarda kemoterapi alma (p=0.06) sıklığı ile metastaz varlığının (p< 0.01) görülme sıklığının yüksek olduğu saptandı.(p<0.005 ). Sonuç: Hastaların BMI ve son 3 ayda ağırlık kaybı olanlarda malnütrisyon riski arttığı saptanı. Hastaların vücut kas kalınlığı ve yağ kalınlığı azaldıkça CRP değerlerinin yükseldiği gözlemledi. Hastaların vücut kas ve yağ oranı arttıkça albumin değerlerinin arttığı gözlemlendi. Hastaların ağırlıkları, vücut kas kütlesi ve yağ kütlesi azaldıkça NRS 2002 arttığı bu bağlamda malnütrisyon riskinin arttığı gözlendi. Kemoterapi alan hastalarda albumin ve BMI değerlerinin düştüğü saptanırken, CRP, NRS 2002 değerlerinin yükseldiği gözlemlendi, bu da gösteriyor ki kemoterapi uygulanan hastalarda malnütrisyon riski daha fazladır. Aynı şekilde metastazı olan hastalarda NRS 2002 değerinin arttığı saptanırken, son 3 ayda daha fazla kilo kaybettiği, albumin değerlerinin düştüğü, vücut kas ve yağ kitlesinin azaldığı saptanmıştır. Akciğer kanseri tanısı alan hastalar, tanı konulduğu andan itibaren başka hastalığı olup olmadığı, yaşam kalitesi, malnütrisyon riski ve beslenme durumu açısından taranmalı, erken medikal tedavi ile beraber beslenme için önlemler alınması gerekmektedir.