Bir merkezde incelenen akut, akut tekrarlayan ve kronik pankreatit olgularının klinik, laboratuvar ve radyolojik bulgularının retrospektif olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UBEYDULLAH ÜNLÜ
Danışman: Asuman Nur KARHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çocukluk çağında pankreatit nadir olmakla birlikte ciddi morbiditeye neden olabilen, etiyolojisi ve klinik seyri bakımından heterojen özellikler gösteren bir hastalıktır. Akut pankreatit (AP), akut tekrarlayan pankreatit (ATP) ve kronik pankreatit (KP) farklı klinik prognozlara sahiptir ve hastalık şiddeti yönetimde belirleyici rol oynar. Bu çalışmada pediatrik pankreatit olgularının demografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme özelliklerinin değerlendirilmesi; etiyolojik faktörlerin ve pankreatit şiddeti ile ilişkili değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ekim 2022–Aralık 2024 döneminde Ankara Etlik Şehir Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Kliniği'nde AP, ATP veya KP tanıları ile izlenen 1 ay–18 yaş arasındaki hastalar geriye dönük olarak incelendi. Demografik bilgiler, tıbbi öykü, klinik bulgular, laboratuvar sonuçları, görüntüleme bulguları ve tedavi yöntemleri kaydedildi. Olgu sayısının yetersizliği nedeniyle ATP ve KP olguları ATP+KP grubunda birleştirildi. Hastalar klinik tablo ve komplikasyonlara göre hafif pankreatit (HP) ve orta-ağır pankreatit (OAP) olarak sınıflandırıldı. İstatistiksel analizlerde (p 0.05). Tüm pankreatit tiplerinde 5 yaş üzeri olguların oranı %82.1 idi. Başvuru semptomları arasında karın ağrısı (%83.3), bulantı-kusma (%66.7) ve ateş (%20.5) en sık görülenlerdi. Kuşak tarzı karın ağrısı, ATP+KP grubunda ve OAP grubunda anlamlı düzeyde daha sık görüldü (p = 0.018, p = 0.032). Hastaların %21,7'sinde başvuruda ek hastalık mevcuttu. Başvuruda hastaların %71,7'sinin beslenme durumu normal sınırlarda, %17,9'inin fazla kilolu-obez, %8,9'unun ise malnutre olduğu belirlendi. En sık etiyolojik nedenlerin idiyopatik (%35.9), safra taşı/çamuru (%29.5) ve enfeksiyon (%20.5) olduğu belirlendi. Lipaz düzeyleri ATP+KP ve OAP gruplarında diğer gruplara göre daha yüksek olmasına rağmen fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p = 0.771, p = 0.729). Tüm hastalara abdominal ultrasonografi uygulandığı ancak %58.9'unda patolojik bulgu saptanmadığı belirlendi. ATP+KP grubunda, manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi ve endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi uygulanma oranları AP grubuna göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti (p = 0.002; p = 0.006). OAP grubunda, bilgisayarlı tomografi , endoskopik ultrasonografi kullanım oranları HP grubuna göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksekti (p 0.05). En sık uygulanan tedavilerin intravenöz sıvı replasmanı (%93.6), proton pompa inhibitörleri (%67.9) ve antibiyotikler (%50) olduğu belirlendi. Lokal komplikasyon oranı %24, sistemik komplikasyon oranı %16 idi. Ortalama hastanede yatış süresi 9.64±8.65 gün, oral beslenmeye geçiş süresi 3.21±2.9 gün olup her iki sürenin OAP grubunda anlamlı biçimde daha uzun olduğu görüldü (p < 0.001). Sonuç: Pediatrik pankreatit insidansı giderek artmakla birlikte ATP ve KP, AP'ye kıyasla daha nadirdir. Çocukluk çağında pankreatitin klinik seyri ve şiddeti değişkenlik gösterirken, hafif hastalık daha yaygın görülmektedir. Orta-ağır pankreatit olgularında daha uzun hastane yatışı, gecikmiş oral alım ve artmış tedavi gereksinimi dikkat çekmektedir. Uygun sıvı replasmanı ve komplikasyonların etkin yönetimi tedavinin temelini oluşturmaktadır. Bulgularımız, karın ağrısı ile başvuran çocuklarda pankreatit farkındalığının önemini ve yakın klinik izlemin prognoz açısından kritik olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Akut tekrarlayan pankreatit, Kronik pankreatit, Hafif pankreatit, Orta-ağır pankreatit, Pediatri