Aile hekimliği asistanlarının kronotip özellikleri ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED ALİ DEMİRDAL
Danışman: Yusuf Çetin DOĞANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dr. Muhammed Ali DEMİRDAL "Aile Hekimliği Asistanlarının Kronotip Özellikleri ile Uyku Kalitesi Arasındaki İlişkinin Araştırılması" Gülhane Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi, Ankara, 2024. Amaç: Kronotip, insanın sirkadiyen ritmini etkileyen, genetik ve fiziksel değişkenlerden etkilenen, davranışsal bir kişilik özelliğidir. Uyku kalitesi, insanın uyku ve uyanma sürecini ele alan, uyanma ile güne hazır olma seviyesini, zindeliğini ve formunu değerlendiren bir kavramdır. Bu çalışmada, aile hekimliği asistanı olarak görev yapan bireylerin kronotip özellikleri ve uyku kalitelerinin belirlenmesi ile bu değişkenler arası ilişkinin araştırılması amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel desende planlanan çalışmamız, aile hekimliği uzmanlık eğitimi alan asistanlar üzerinde yapıldı. Örneklem, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve anket formunu gönüllü olarak dolduran 351 katılımcıdan oluştu. Anket formunda, sosyodemografik sorulara ve Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (SAA) ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) sorularına yer verildi. Veriler SPSS programı ile uygun testlerle analiz edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 33,05 ± 7.53 olduğu ve %57,5'i kadınlardan oluştuğu görüldü. Medeni duruma göre katılımcıların %59,5'i evli, %40,5'i bekardır. Sabahçıl-Akşamcıl tip dağılımı %94,6 ara tip, %3,4 akşamcıl tip ve %2 sabahçıl tip olarak bulundu. Katılımcıların %53'ünde uyku kalitesinin kötü olduğu belirlendi. Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği ile PUKİ arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki (r=-0,395) bulundu. Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği ile PUKİ alt bileşenlerinden: öznel uyku kalitesi arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki (r=-0,332), uyku latansı arasında negatif yönlü zayıf düzey bir ilişki (r=-0,298), uyku süresi arasında negatif yönlü zayıf düzey bir ilişki (r=-0,238), gündüz işlev bozukluğu arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki (r=-0,308) bulundu. Sonuç: Çalışmamız kronotip özelliklerinin uyku kalitesini etkilediğini gösterdi. Sabahçıl tip özelliklere sahip olmak uyku kalitesini olumlu yönde etkilemektedir. Aile hekimliği asistanlarının kronotip özellikleri ve uyku kaliteleri hakkında sağlık profesyonelleri ve yöneticilerinin farkındalıklarının arttırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği asistanları, kronotip, uyku kalitesi