Türkiye'de HIV/AIDS(PLWHA) ile yaşayan kişilerde medical outcomes study HIV health survey (MOS-HIV) Türkçe versiyonunun güvenilirliği ve geçerliliğinin araştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE BOZDAĞ

Danışman: Zehra KARACAER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: HIV ile yaşayan birey (HİYB)'lerin yaşamları boyunca fiziksel sağlıklarının kötüleşmesi ve psikolojik strese maruz kalma olasılıkları yüksektir. Bu bireylerin yaşam kalitesi ile ilgili değerlendirmelerinin düzenli bir şekilde yapılması takip ve tedavilerinde kolaylık sağlayacaktır. Tıbbi Sonuç Çalışması (Medical Outcome Study- MOS)-HIV ölçeği HIV ve AIDS hastalarında SİYK ölçümü amacıyla yapılan, iyi psikometrik özelliklere sahip, kapsamlı bir ölçektir. Ölçeğin ülkemizde daha önce bu amaçla kullanımı olmamıştır. Bu çalışma ile MOS-HIV ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerliliğini ve güvenilirliği değerlendirerek, ülkemizdeki HİYB'ler için kullanıma hazır hale getirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif çalışmaya 31.05.2022-31.06.2024 tarihleri arasında hastanemiz enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji kliniği tarafından takipli, 18 yaş ve üzerinde olan HIV ile enfekte 175 katılımcı dahil edilmiştir. Ölçeğin geçerlilik analizlerinde yapı geçerliliği ve bir referansa göre geçerlilik analizlerinden yararlanılmıştır. Oluşan faktörlerin güvenirliği için cronbach alfa katsayısına bakılmıştır. Ayrıca güvenilirlik analizleri kapsamında test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Sayımla belirtilen veriler frekans dağılımı ve yüzdeler, ölçümle belirlenen verilerin normal dağılıma uyan veriler ortalama + standart sapma (SD), normal dağılıma uymayan veriler ise ortanca (minimum-maksimum) şeklinde ifade edilmiştir. Analizlerde p<0,05 olduğunda istatistiksel farklılığın anlamlı olduğu kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 175 bireyin, 145 (%82,8)'i erkek cinsiyet olup, yaş ortanca değeri 38 (20-78) yıl saptanmıştır. Faktör analiziyle tüm ölçek için Cronbach alfa katsayısı 0,870, 1.faktörün Cronbach alfa katsayısı 0,871 ve 2. faktörün Cronbach alfa katsayısı ise 0,716 bulunmuştur. Toplam boyut puanları ve bazı alt boyutlarda SF-36 ile MOS-HIV ölçeğinin yüksek korelasyonu gösterilmiştir. Test-tekrar test yöntemi ile birinci ve ikinci uygulamaya ilişkin değişkenler arasındaki ilişkinin çok kuvvetli olduğu görülmüştür. Sonuç: Psikometrik bir bakış açısıyla bakıldığında MOS-HIV ölçeğinin, özellikle toplam puan kullanıldığında, ülkemizde yapılan araştırma ve tıbbi ortamlarda HİYB'de SİYK'ni güvenilir bir şekilde değerlendirmek için yeterli bir ölçek olduğu düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Ölçek, MOS HIV, Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi