Acil serviste toplum kökenli pnömoni tanısı alan hastalarda cally indeksinin hastane içi mortaliteyi öngörebilme kabiliyetinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FURKAN KILIÇ
Danışman: Abdullah ALGIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Acil serviste tanı alan toplum kökenli pnömoni hastalarında CALLY indeksinin hastane içi mortaliteyi, vazopressör ve yoğun bakım ihtiyacını öngörebilmedeki tanısal yeterliliğini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli prospektif gözlemsel çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışmaya 01.09.2024- 01.07.2025 tarihleri arasında üçüncü basamak bir hastane olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesinin Acil Servis Kliniğine başvuran hastaların dahil edilmesi planlandı ancak istenilen hasta sayısına erken tarihte ulaşıldığı için çalışmaya 01.01.2025 tarihinden sonra hasta dahil edilmedi. Acil serviste pnömoni tanısı konan dahil etme ve dışlama kriterlerinde göre çalışmaya alınan hastaların demografik özellikleri, tıbbi özgeçmişi, kliniği, vital ve fizik muayene bulguları, laboratuvar testleri (tam kan sayımı, kan gazı, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri) ve sonlanım bilgileri kaydedildi. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile karşılaştırıldı. Bulgular: Acil servisimizde pnömoni tanısı konan hastalarda dahil etme ve dışlama kriterleri uygulandıktan sonra toplamda çalışmanın analizine 191 hasta dahil edilmiştir. Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortancası 77 (IQR 68-82) olup 122'si (%64,6) erkekti. Hastaların 89'u (%47,1) servise yatırılırken 112'si (%59,3) yoğun bakım ünitesine yatırıldı. Hastane içi mortalite 64 (%33,9) olarak saptandı. En sık görülen komorbidite hipertansiyondur (108 (%57,1)). Temel tanımlayıcı özelliklerin sağkalım grupları arasındaki univaryant analizi incelendiğinde hastane içi mortalite gerçekleşen ve gerçekleşmeyen grupların cally indeksi farklı da olsa istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (Sırasıyla cally skoru 0.2 (0.1-0.8), 0,3(0.2-0.7); p:0.068). Multivaryant analizde hastane içi mortaliteyi predikte eden bağımsız değişkenler olarak pH, plevral efüzyon ve solunum sayısı saptadık (sırasıyla p:0.014, p:0.020, p:0.045). Sekonder sonlanım olarak toplum kökenli pnömoni hastalarında şoku ve yoğun bakım ihtiyacını öngörebilme yeteneği analiz edildi. Vazopressör ihtiyacı olan hastalarda anlamlı fark (p: 0.257) saptanmadı. Acilde entübasyon ihtiyacı, glasgow koma skoru düşüklüğü, sistolik ve diyastolik tansiyon düşüklüğü, satürasyon, solunum sayısı, albümin, kan üre azotu, pH ve parsiyel oksijen basıncı şoku öngörmede anlamlı bulundu. Yoğun bakım ünitesi ihtiyacını öngörebilme de ise yoğun bakım ihtiyacı olan ve olmayan hastalar arasında cally indeksinde anlamlı fark saptanmadı (p: 0.721). Servis yatış, noninvaziv mekanik ventilasyon, entübasyon ihtiyacı, plevral efüzyon varlığı, öksürük ve nefes darlığı şikayetleri, glasgow koma skoru, saturasyon, solunum sayısı, glukoz, kan üre azotu, hemoglobin, pH, parsiyel oksijen basıncı yoğun bakım ünitesine yatışı öngörmede anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçlarına göre cally indeksi toplum kökenli pnömoni hastalarında hastane içi mortaliteyi, yoğun bakım ihtiyacını ve şoku öngörmede başarısız olduğunu saptadık. Mevcut kullanılan PSI ve CURB-65 gibi şiddet skorlarının kullanımını öneriyoruz ancak bu çalışmanın sonuçlarının doğrulanması ve genellenebilirliği için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Acil servis, Cally indeksi, Mortalite, Pnömoni, Toplum kökenli enfeksiyonlar