GLP-1 agonistlerinin tip 2 diyabetli bireylerde metabolik ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA CEYLAN ÖNEN
Danışman: Meral MERT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tip 2 diyabet ve obezite; metabolik ve psikososyal yükleri olan önemli sağlık sorunlarıdır. Tip 2 diyabet ve obezite birlikteliği metabolik ve hormonal dengesizlikler yoluyla iştah kontrolünü güçleştirmekte ve uyku kalitesini bozmakta; bu tablo ise bireylerin genel yaşam kalitesinde belirgin bir düşüşe sebep olmaktadır. Bu çalışma, Glukagon Benzeri Peptit-1 Reseptör Agonisti (GLP-1 RA) kullanan obezitesi ve tip 2 diyabeti olan hastaları bütüncül bir yaklaşımla değerlendirerek tedavinin metabolik ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini incelemeyi hedeflemektedir. Materyal ve Metot: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniklerine, 01.08.2025-30.11.2025 tarihleri arasında başvuran beden kitle indeksi (BKİ) ≥30 kg/m² olan bireylerde GLP-1 RA kullanan 48 hastaya ve konvansiyonel diyabet tedavileri uygulanan 43 hastaya başlangıçta ve sonrasında üçüncü ayda anket uygulanarak gerçekleştirilen prospektif kesitsel çalışmadır. Çalışmaya katılanların, GLP-1 RA kullanan hastalarda rutin bakılan metabolik parametreleri (HbA1c, BKİ), hemogramı ve biyokimyasal parametreleri (glukoz, üre, kreatinin, AST, ALT, trigliserit, HDL, LDL, TSH, sT4) hastane sisteminden alınarak başlangıçta ve üçüncü ayda kaydedildi, sosyodemografik özellikleri kaydedildi. İştah ile yeme davranışı üzerindeki etkileri içeren sorular soruldu. Psikolojik durum (anksiyete, depresyon) için Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği; uyku kalitesi için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi; yaşam kalitesi için EQ-5D-5L Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı. Bulgular: Çalışmamızın üçüncü ayı sonunda GLP-1 agonisti kullanan grupta (Grup1), GLP-1 agonisti kullanmayan (Grup 2) 'ye göre vücut ağırlığı, BKİ ve HbA1c düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş saptanmıştır (p<0,05). Genelleştirilmiş Tahmin Denklemlerine göre Grup 1'in iştah skorundaki azalma olasılığının Grup 2 'ye göre 5,25 kat arttığı görülmüştür. Öğün sıklığının azaldığı ve yeme süresinin uzadığı belirlenmiştir. Tatlı ve yağlı gıda yeme isteğinde başlangıç ve üçüncü ay arasında Grup 1'de anlamlı farklılık bulunmuştur (p=0,001). Egzersiz alışkanlıklarında gruplar arası anlamlı fark bulunmamıştır. Tedavinin 3. ayında, Grup 1' de egzersiz durumunda istatistiksel olarak anlamlı bir artış tespit edilmiştir (p=0,035). Psikolojik parametreler değerlendirilediğinde, Grup 1' de anksiyete ve depresyon düzeylerinde anlamlı gerileme ve yaşam kalitesi skorunda (EQ-5D-5L ve VAS) belirgin artış kaydedilmiştir fakat uyku kalitesi (PUKİ) açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Tedavi sürecinde en sık bildirilen yan etki bulantı (%35,4) olmakla birlikte hasta memnuniyetinin %84,4 düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda, diyabet komplikasyonlarını önlemek amacıyla daha genç yaş grubunda GLP-1 agonisti kullanımının tercih edildiği saptanmıştır. Tedavinin 3. ayında HbA1c ve vücut ağırlığında istatistiksel olarak anlamlı düşüş kaydedilmiştir. Tedavinin 3. ayında Grup 1'de tatlı ve yağlı besin tüketiminde azalma , egzersiz, yeme süresi, yeme sıklığı istatistiksel olarak anlamlı iyileşme olduğu belirlenmiştir. Metabolik iyileşmeye ek olarak anksiyete-depresyon düzeylerinde azalma ve yaşam kalitesinde artış gözlenmiştir. En sık görülen yan etki bulantı olmasına rağmen tedavi memnuniyetinin yüksek olması, ilacın tolere edilebilir ve sürdürülebilir bir seçenek olduğunu göstermektedir. Mevcut yükleriyle ciddi bir sağlık problemi olan obezitenin güncel tedavi yöntemleriyle GLP-1 agonistlerinin etkinliğini arttırmak için yeme farkındalığı eğitimi, egzersiz, farmakolojik tedaviyi içeren bütüncül bir yaklaşımın aile hekimliği pratiğine entegre edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Glukagon Benzeri Peptit-1 Reseptör Agonistleri, Obezite, Tip 2 Diyabet, Yaşam Kalitesi