İnsülin kullanan diyabetik hastalarda diyabet ve insülin kullanım eğitiminin glisemik kontrol üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ECE ŞENER
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diyabet, tüm dünyada görülme sıklığı hızla artan kronik bir metabolik hastalık olup, önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Diyabet yönetiminin en önemli bileşenlerinden biri de hasta eğitimidir. Diyabet tanılı hastalara, hastalıkları, tedavi süreci ve bu süreçte ortaya çıkabilecek komplikasyonlar konusunda eğitim verilmesi; hastalık yönetimi, tedavi uyumu ve uzun dönem komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Diyabet hastalarının önemli bir kısmını insülin kullanan hastalar oluşturmaktadır. Bu çalışma, insülin kullanan diyabetik hastaların hastalıkları ve tedavileri konusundaki eğitim düzeylerini ölçmek, diyabet ve insülin kullanım eğitimi sonrası bilgi ve davranış değişikliklerini saptamak ve eğitimin glisemik kontrole olan etkisini göstermek amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma prospektif, tek merkezli ve gözlemsel bir çalışma olarak tasarlandı ve Ankara Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde Haziran 2021-Mart 2022 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmaya, insülin kullanmakta olan, 18 yaş ve üzeri 535 hasta dahil edildi. Çalışmaya alınan hastaların diyabet ve insülin tedavisi konusundaki bazal bilgi ve farkındalık durumlarını ölçmek için hastalara Michigan Diyabet Araştırma ve Eğitim Merkezi Revize Diyabet Bilgi Testi (DKT 2), Diyabet Öz Yönetim Skalası (DSMQ) ve İnsülin Tedavisi Öz Yeterlilik Ölçeği (ITSS) uygulandı. Ayrıca, hastaların çalışma başlangıcındaki glisemik kontrol düzeylerini ölçmek amacıyla kan örnekleri alınmış ve açlık plazma glukozu, HbA1c, trigliserit, total kolesterol, HDL, LDL parametreleri ölçüldü. Çalışmaya dahil edilen hastalara diyabet ve insülin eğitimi verildi. 3 ay sonra hastalardan diyabet eğitimi sonrası glisemik kontrol düzeylerini değerlendirmek amacıyla kan örnekleri alındı ve hastalara yeniden DKT 2, DSMQ ve ITSS ölçekleri uygulandı. IBM SPSS Statistics 17 (IBM SPSS) programı ile istatistiksel değerlendirme yapıldı. Bulgular: İstatistiksel değerlendirmeye takip süresini tamamlayan 441 hasta dahil edildi. Hastaların çalışma başlangıcındaki ve diyabet eğitimi sonrasındaki laboratuvar verileri karşılaştırıldı. Çalışma sonucunda, diyabet eğitimi sonrasında, hastaların açlık plazma glukozu, HbA1c, trigliserit, total kolesterol ve LDL değerlerinde anlamlı düşüş (p<0,001) ve HDL değerinde anlamlı artış (p=0,014) saptandı. Buna ek olarak, hastaların diyabet eğitimi öncesi ve sonrasındaki DKT 2, DMSQ ve ITSS puanları da birbirleriyle karşılaştırıldı. Çalışma sonunda, tüm ölçeklerin alt grup ve toplam puanlarında diyabet eğitimi sonrası anlamlı artış gösterildi (p<0,001). Farklı eğitim seviyelerine sahip gruplar arasında anket puanlarında anlamlı fark bulundu (p<0,001) ve hastaların puanları ile eğitim seviyeleri arasında pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Çalışmamızda, diyabet eğitimi sonrasında hastaların glisemik kontrollerinin iyileştiği gösterildi. Ayrıca, diyabet eğitimi sonrasında hastalara uygulanan ölçeklerin alt grup ve toplam puanlarının da arttığı saptandı. Hasta özellikleri ve anket puanları arasındaki ilişki incelendiğinde ise, hastaların çalışma başlangıcındaki ve diyabet eğitimi sonrasındaki puanlarının eğitim düzeyleri arttıkça arttığı gösterildi. Bu nedenle, farklı eğitim düzeylerine göre özelleştirilmiş diyabet eğitim programlarının geliştirilmesi için ileri çalışmalar yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Hasta Eğitimi, İnsülin, Müdahale Araştırması