Aksiyel spondiloartrit tanılı hastalarda omuz ekleminin ultrasonografik olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERKE DEMİR
Danışman: Ebru YILMAZ YALÇINKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızın amacı; Aksiyel spondiloartrit hastaları ile sağlıklı kontrollerin omuz ultrasonografi bulgularını karşılaştırmak ve tespit edilen ultrasonografik bulgulara etki eden faktörleri araştırmaktır. Gereç ve yöntem: Bu çalışma kesitsel, kontrollü bir çalışma olarak planlanmıştır. SBÜ Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Polikliniği'ne başvuran, dahil edilme kriterlerine uygun olup dışlama kriterlerine sahip olmayan, 36 Aksiyel spondiloartrit (AxSpA) hastası ve 36 sağlıklı gönüllü ile yapılmıştır. Tüm katılımcıların cinsiyet, yaş, vücut kitle indeksi, dominant el tercihi, meslek bilgisi, sigara ve alkol kullanımı gibi sosyodemografik verileri kaydedildi. AxSpA grubundaki hastaların hastalık süresi, tanıda gecikme süresi, ailede AxSpA öyküsü, eşlik eden üveit, psöriazis, inflamatuar bağırsak hastalığı durumu, kullandıkları ilaçlar ve dozları sorgulanıp kaydedildi. Hastaların tıbbi kayıtlarından HLA-B27 pozitifliği, son kontrollerindeki CRP ve ESH değerleri hasta takip formuna not edildi. Hastalık aktivitesi Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI), fonksiyonel durum Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI), spinal mobilite Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index (BASMI), omuz ağrısı ve fonksiyonel durumu VAS ve SPADI ile değerlendirildi. Tüm katılımcıların omuz eklem hareket açıklıkları gonyometre ile ölçüldü. Katılımcıların her iki omuz eklemi ultrasonografik olarak değerlendirildi. Çalışmanın sonunda her iki grubun verileri karşılaştırıldı. Bulgular: Her iki grup arasında demografik veriler açısından istatistiki olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). AxSpA hastalarının %55,6'sı HLA-B27 pozitif olup, %72,2'si radyografik AxSpA (r-AxSpA)'dır. AxSpA grubunun ortalama BASDAI değeri 3,32±1,90, ortalama BASFI değeri 2,63±1,97, ortalama BASMI değeri 3,68±1,55 olarak bulunmuştur. AxSpA grubunda, omuz abdüksiyonu, iç rotasyon ve dış rotasyon ölçümleri, her iki omuzda da kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Ultrasonografik değerlendirmede, AxSpA grubunda kontrol grubuna kıyasla, humerus baş erozyonu (sol), supraspinatus enteziti (sağ ve sol), infraspinatus enteziti (sağ) ve subskapularis enteziti (sağ ve sol) bulguları istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla tespit edilmiştir (p<0,05). AxSpA grubunda, akromiyoklavikuler (AC) eklem sinoviti, supraspinatus enteziti ve subskapularis enteziti olan hastalarda, BASDAI değeri istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek tespit edilmiştir (p<0,05). AxSpA grubunda, AC eklem sinoviti, humerus başı erozyonu, supraspinatus enteziti, subskapularis enteziti ve supraspinatus tendon hasarı olan hastalarda, BASFI değeri istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek tespit edilmiştir (p<0,05). AxSpA grubunda, AC eklem erozyonu, humerus başı erozyonu, supraspinatus enteziti ve subskapularis enteziti olan hastalarda, BASMI değeri istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç: Hastalar asemptomatik olsa dahi ultrasonografi ile anormallikler tespit edilebilmektedir. Ultrason kullanımı artmalı ve günlük pratikte klinik ve sonografik değerlendirme birlikte yapılmalıdır. Anahtar kelimeler: aksiyel spondiloartrit, ultrasonografi, omuz