Ankilozan spondilitli hastalarda spinal mobilite parametrelerinin uyku ve yaşam kalitesi ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA DİLİK
Danışman: Nilgün MESCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ankilozan spondilit hastalarda kas iskelet sisteminde tutulum yaparak fiziksel kısıtlanmalara ve yapısal hasara sebep olarak fonksiyonu büyük ölçüde etkiler. Hastalığın meydana getirdiği fiziksel ve fonksiyonel bozukluklar sonucuyla uyku bozuklukları ve yaşam kalitesinde bozulma sıkça gözlenebilmektedir. Bu çalışmadaki amacımız; Ankilozan Spondilitli hastalarda mobilite parametrelerinin uyku ve yaşam kalitesiyle olan ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kliniğinde takipli olan ve Mart 2021- Haziran 2021 tarihleri arasında başvuran Ankilozan Spondilit (AS) tanılı hastalar, dahil edilme ve dışlama kriterleri göz önünde bulundurularak çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, boy, kilo gibi demografik verileri kaydedildi. Hastalık aktivitesi Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAI) ile spinal mobilitesi Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMI) ile fonksiyonel durumu Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI) ile değerlendirildi. Ağrı düzeyi tespiti için Vizüel Analog Skala (VAS) kullanıldı. Bu hastaların rutin takibinde kullandığımız labaratuar değerlerinden eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) ve C- reaktif protein (CRP) değerleri kaydedilip, hastalık süresi, kullandığı medikal ilaçlar, HLA-B27 pozitifliği, sigara öyküsü sorgulandı. Hastaların uyku kalitesini değerlendirmek için Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve yaşam kalitesini değerlendirmek için Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi Ölçeği (ASQoL) kullanıldı. Hastaların BASMI total skoru ve alt parametreleri ile uyku ve yaşam kalitesi arasında korelasyon yapıldı. Ayrıca demografik veriler, hastalık aktivitesi, fonksiyon gibi diğer hastalık parametrelerinin de uyku ve yaşam kalitesi ile ilişkisi değerlendirildi. 15 Bulgular: Çalışmamızda hastaların %39,8'si (n=37) kadın, %60,2'si (n=56) erkek idi. Olgularımızın %50,5'nde kötü uyku kalitesi (PUKİ>5) olduğunu saptadık. Kötü uyku kalitesine sahip olanların BASFI, BASDAI, ASQoL, BASMI, VAS, VAS gece skorları iyi uyku kalitesine sahip olanlardan yüksek bulundu (p<0,001). PUKİ total skoru ve alt bileşenlerinden ilaç kullanımı hariç diğer tüm bileşenleri BASDAI, BASFI, ASQol, VAS değerleri ile orta-yüksek düzeyde ilişkiliydi (p<0,05). PUKİ total skoru ve BASFI, VAS total arasında orta düzeyde; ASQOL, BASDAI, VAS gece değerleri arasında ise güçlü düzeyde bir ilişki bulunmaktaydı (p<0,05). PUKİ'nin ilaç kullanımı hariç diğer alt parametreleriyle BASDAI arasında orta dereceli anlamlı ilişki olduğunu gördük (p<0,05). BASMİ total skoru ile PUKİ arasındaki ilişkiyi anlamlı bulduk (p<0,05). BASMI skoru ile uyku bileşenleri arasında ise subjektif uyku kalitesi, uyku latansı, uyku süresi, alışılmış uyku etkinliği ile zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki gördük (p<0,05). Mobilite parametrelerinden modifiye schober ölçümü ve intermalleolar mesafenin PUKİ total skoru, ASQoL, BASDAI, BASFI ile istatistiksel olarak anlamlı şekilde ilişkili olduğunu gördük (p<0,05). Çalışmamızda uyku bozukluğu üzerine bağımsız olarak etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik çoklu lojistik regresyon analizi yaptık. Lojistik regresyon sonuçlarına göre %10 anlamlılık düzeyinde BASDAI değişkeninin uyku kalitesine diğer değişkenler dahil iken (BASMI, BMI, VAS, BASFI) istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğunu gördük. Sonuç: Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlara göre Ankilozan spondilitli hastalarda uyku bozuklukları sık görülmektedir. Çalışmamızda hastalarda uyku ve yaşam kalitesinin mobilite kısıtlılıkları, hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum ve ağrıdan olumsuz etkilendiği gördük. Fakat hastalık aktivitesinin hem yaşam kalitesi hem uyku kalitesi üzerinde daha çok etkisi olduğu gördük. Bu yüzden özellikle hastalık aktivitesinin takibi ve bunu etkileyen diğer faktörlerin belirlenmesinin önemli olduğunu düşünmekteyiz. Hastaların uyku ve yaşam kalitesini etkileyen faktörler konusunda klinisyenin farkındalığı ve hastalık yönetiminini buna göre sağlaması önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Ankilozan Spondilit, Uyku