İnmeli hastalarda düşme sıklığı ve tekrarlayan düşmelerle ilişkili faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR BOZYAKA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ANIL YILMAZ
Danışman: Altınay GÖKSEL KARATEPE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışması akut inmeli hastalarda düşme sıklığını saptamak ve inmeden sonraki ilk altı ay içinde tekrarlayan düşmeler ile ilişkili risk faktörlerini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, gözlemsel çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji servisinde akut inme tanısı ile yatmakta olan 147 hasta dahil edildi. Hastalar inmeden sonraki ilk bir hafta içerisinde, nöroloji kliniğinde yatışları sırasında değerlendirildi. Bu değerlendirmede demografik verileri kaydedildi. Bunun dışında eşlik eden komorbid hastalıklar, sigara kullanımı ve düşme korkusu sorgulandı. İnmeyle ilişkili faktörlerden inme tipi, lezyon bölgesi ve inmeli taraf kaydedildi. İnme şiddeti Kanada Nörolojik Skalası (KNS) ile ambulasyon düzeyi Fonksiyonel Ambulayon Sınıflaması (FAS) ile değerlendirildi. Hastaların motor iyileşme düzeylerinin değerlendirilmesinde Brunnstrom Hemipleji İyileşme Evresi kullanıldı. İnmeye bağlı gelişen fonksiyonel özürlülük düzeyi ve fonksiyonel durum sırasıyla Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ) Türkçe versiyonu ve Modifiye Rankin Skalası (mRS) ile değerlendirildi. Postüral kontrol ve denge sırasıyla Pass-Türk ve Tinetti Denge ve Yürüme Testi ile değerlendirildi. Ayrıca düşmeyle ilişkili faktörler olarak görme kusurları, ilaç kullanımı, yardımcı cihaz kullanımı ve önceki fiziksel aktivite düzeyi sorgulandı. Altıncı aydaki kontrolde aynı değişkenler sorgulandı ve muayene tekrar edildi. Bunlara ek olarak hastaların taburculuk anına kadar ve taburculuktan 6 aya kadar olan sürede gerçekleşen düşme sayıları not edildi. Tekrarlayan düşme, takip boyunca 2 veya daha fazla düşme olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmayı 14 hastanın eksitus olması ve 5 hasta ile iletişime geçilememesi nedeniyle 128 hasta tamamlayabildi. Takip sürecinde hastaların %40,6'sı düşme ve %20,3'ü tekrarlayan düşme yaşadı. Tekrarlayan düşmesi olan ve olmayan hastaların klinik verileri karşılaştırıldığında; tekrarlayan düşme yaşayanların taburculuğa kadar düşme oranları daha fazlaydı ve hem başlangıçta ve hem de kontrol muayenelerinde daha kötü postüral kontrole sahiptiler (p<0.05). Tekrarlayan düşmesi olan hastalarda kadınların oranı anlamlı derecede yüksekti, düşme korkuları daha fazlaydı ve inme sonrası daha yüksek oranda yardımcı cihaz kullandıkları gözlendi (p<0.05). Tekrarlayan düşmesi olanlarda kontrol muayenedeki KNS, FBÖ total, FAS, Tinetti, mRS ve Pass-Türk skorları tekrarlayan düşmesi olmayanlara göre daha düşüktü (p<0.05). Tekrarlayan düşme ile kadın cinsiyet, taburculuk öncesi ve kontrol muayenede düşme korkusu, inme sonrası yardımcı cihaz kullanımı, kontrol muayenede dengenin bozuk olması, kontrol muayenedeki fonksiyonel durum, başlangıçta ve kontrolde postüral kontrolün kötü olması ve taburculuk anına kadar düşme sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı (p<0.05). Lojistik regresyon analizinde tekrarlayan düşme ile ilişkili en önemli faktörler ise kötü postüral kontrol (OR: 7,565, p=0.000) ve taburculuğa kadar olan düşme sayısı olarak belirlendi (OR: 2,242, p=0.044). Sonuç: Taburculuk sonrası her beş hastamızdan biri tekrarlayan düşme yaşamıştır. Tekrarlayan düşmelerin en güçlü belirleyicilerinin taburculuğa kadar olan düşme sayısı ve kötü postüral kontrol ile olduğu gösterilmiştir. Tekrarlayan düşmelerin ve düşmeye bağlı gelişebilecek komplikasyonların önlenebilmesi için; özellikle hastanede meydana gelen düşmeler ile ilişkili risk faktörleri saptanarak gerekli önlemler alınmalı, hastaların denge ve postüral kontrollerini geliştirmeye yönelik rehabilitasyon programlarına ağırlık verilmelidir.