Yaşlılarda algılanan duygusal istismar ile sosyal destek ve yaşam kalitesi ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA TURAN GÜL
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Duygusal istismar, yaşlı bireye zarar veren sözlü veya sözsüz baskı ve dışlayıcı davranışlardır. Bu çalışmanın amacı; yaşlı bireylerin algıladıkları duygusal istismarın algıladıkları sosyal destek düzeyleri ve yaşam kalitesi ile ilişkisini incelenmektir. Yöntem: Bu çalışma; tanımlayıcı-ilişki arayıcı bir araştırma olarak planlandı. 15.09.2024-15.12.2024 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 65 yaş ve üzeri hastalardan çalışmaya dahil etme kriterlerini karşılayan 209 kişi ile gerçekleştirildi. Verilerin elde edilmesinde Tanıtıcı Bilgi Formu, Algılanan Duygusal İstismar Ölçeği (ADİÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kısa Form (YYK-KF) kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 209 katılımcının yaşları 65 ile 92 arasında değişmekte olup ortalaması 71,87±5,58 yıl idi. %56'sı (n=117) kadın iken %53,1'i (n=111) ilkokul mezunu idi. %96,7'sinin (n= 202) kronik hastalığı vardı ve sürekli ilaç kullanıyordu. Ölçeklerden alınan toplam ortalama puanlar ADİÖ için 79,21±28,95, ÇBASDÖ için 76,09±10,54 ve YYK-KF için 53,40±8,01 idi. ADİÖ toplam puanı ile ÇBASDÖ toplam puanı ve YYK-KF puanı arasında ters yönlü anlamlı korelasyon bulundu (r=-0,754 p=0,001; r=-0,542 p=0,001, sırasıyla). ÇBASDÖ toplam puanı ile YYK-KF puanı ise arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon vardı (r=0,607 p=0,001). Aile ilişki durumları arasında ADİÖ, ÇBASDÖ, YYK-KF toplam puanı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardı (p=0.001). Medeni durumlar arasında ADİÖ, ÇBASDÖ, YYK-KF toplam puanı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p=0,008; p=:0,035; p=0,003, sırasıyla). Sonuç: Bu çalışmada, yaşlı bireylerde algılanan duygusal istismarın düşük düzeyde, algılanan sosyal desteğin ve yaşam kalitesinin yüksek düzeyde olduğu saptandı. Algılanan duygusal istismar arttıkça algılanan sosyal destek ve yaşam kalitesi azalmakta idi. Aile ilişkileri çok iyi olan yaşlı bireylerin daha düşük düzeyde duygusal istismar algıladığı, buna karşın daha yüksek sosyal destek ve yaşam kalitesine sahip olduğu; bekar bireylerin ise daha fazla duygusal istismar algıladığı, daha düşük sosyal destek ve yaşam kalitesine sahip olduğu bulundu. Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Duygusal İstismar, Yaşam Kalitesi, Yaşlı İstismarı