Akciğer kanserli olgularda KOAH (amfizem baskın) birlikteliğinin araştırılması, aynı hastalık iki farklı fenotip
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPEREN KOÇ
Danışman: Yakup ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akciğer kanseri ve Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), tütün kullanımına bağlı olarak en sık görülen solunumsal hastalıklardır. Akciğer kanseri gelişiminde, tütün maruziyetinin yanında genetik yatkınlık, DNA metilasyonundaki epigenetik değişiklikler, kronik lokal pulmoner enflamasyon ve KOAH gelişimine de yol açtığı bilinen anormal akciğer onarım mekanizmalarının da güçlü potansiyel katkıları olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızın amacı, etiyolojilerinde ortak risk faktörleri taşıyan akciğer kanseri ve KOAH (amfizem baskın) hastalıklarının birlikteliğinin araştırılması ve aynı hastalığın iki farklı fenotipi olup olmadıklarının belirlenmesidir. Gereç ve yöntem: 01.01.2017-31.05.2022 yılları arasında Gülhane Eğitim Araştırma Hastanesinde histopatolojik olarak akciğer kanseri tanısı konulmuş, dosya bilgi ve belgelerine ulaşılan hastalar incelenerek, hastaların hava yolu ile zararlı gaz ve partiküllere maruziyet durumları (aktif sigara kullanım öyküsü, pasif sigara maruziyeti ve mesleki maruziyet), soy geçmişlerinde akciğer kanseri bulunma durumu, KOAH tanısı alıp almama durumları, KOAH tanısı olan olgularda bronkodilatör tedavi kullanım durumları saptandı. Hastaların tanı ve takip sürecinde çekilmiş olan toraks bilgisayarlı tomografilerindeki akciğer kanseri lezyonunun radyolojik özellikleri (Yer, boyut, şekil ve sayı), kansere neden olduğu ya da eşlik ettiği düşünülen lezyonlar (Amfizem, bronşektazi ve pulmoner nodül) radyoloji uzmanı tarafından yorumlandı. Tespit edilen bulgular ışığında akciğer kanseri olgularında KOAH (amfizem baskın) birlikteliği değerlendirildi. Bulgular: Demografik olarak hastalar değerlendirildiğinde, cinsiyet dağılımı sırası ile 241(%80,3) erkek ve 59 (%19,7) kadın iken, yaş ortalaması ise 65,09 9,29 yıl (minimum 37 – maksimum 88) olarak bulunmuştur. Sigara kullanım durumları yönünden bakıldığında, hastaların 257'sinde (%85,7) sigara kullanımı öyküsü mevcut iken [227'si (%75,7) sigara içmeyi bırakmış ve 30'u (%10) aktif sigara içicisi], 43'ünde (%14,3) sigara kullanımı gözlenmedi. Histopatolojik alt tipler bakımından hastalar değerlendirildiğinde, 266'sı (%88,67) küçük hücreli dışı kanser iken 34'ü (%11,33) küçük hücreli kanser olarak gözlendi. Küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanılı hastaların alt grup dağılımı ise, 163'ü (%54,33) adenokarsinom, 96'sı (%32) skuamöz hücreli kanser ve 7'si (%2,33) büyük hücreli kanser olarak görüldü. Tümöral lezyonlar incelendiğinde, 177'si (%59) sağ akciğer, 120'si (%40) sol akciğer ve 3'ü (%1) bilateral yerleşimli iken, 287 (%95,66) hastada tümoral lezyon soliter, 13 (%4,33) hastada multipl olarak tespit edildi. Amfizem açısından hastalar değerlendirildiğinde; amfizem mevcudiyeti 204'ünde (%68) gözlenirken, 96'sında (%32) gözlenmedi. Amfizemin gözlendiği hastaların kanser alt tiplerinin sırası ile görülme oranları, 73/96 (%76) skuamöz hücreli, 24/34 (%70) küçük hücreli, 103/163 (%63) adenokarsinom ve 4/7 (%57) büyük hücreli şeklinde olmuştur. Amfizematöz lezyon yerleşimi ise, 184 hastada (%90,2) bilateral, 19 hastada (%9,3) sağ akciğer ve 1 hastada (%0,5) sol akciğer olarak gözlendi. Amfizem tipleri yönünden dağılım ise sentriasiner 125 (%61,3), paraseptal 51 (%25), sentriasiner-paraseptal birlikteliği 23 (%11,3) ve panasiner 5 (%2,5) şeklinde olmuştur. KOAH mevcudiyeti yönüyle hastalar değerlendirildiğinde, 121'e (%40,33) karşı 179 (%59,66) ile KOAH tanısı olmayanların lehinde bulundu. Sonuç: Amfizem mevcudiyetinin en yüksek oranda, skuamöz ve küçük hücreli akciğer kanserli vakalarımızda tespit edilmesi, ortak etiyopatogenez ve farklı iki fenotip tezimizi desteklemiştir. Anahtar Kelimeler: Amfizem, akciğer kanseri, sigara