Gestasyonel diyabetes mellitusu öngörmede APRİ skoru ve FİB4 indeksinin rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENİZ KURTOĞLU ESEN
Danışman: Burcu DİNÇGEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gestasyonel diyabetes mellitusta (GDM) insülin bozukluklarına sekonder gelişen inflamasyon, karaciğer harabiyeti ve minimal fibrotik süreçler rol oynamaktadır. Bu çalışmada hem inflamatuar hem de karaciğer patolojilerini gösteren APRİ skoru (aspartat transaminaz - platalet oran indeksi) ve FİB4 (fibrozis-4) indeksinin GDM'yi öngördürücü rolünün değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve yöntem: Bu tek merkezli retrosprektif çalışmaya 01.01.2020 – 31.12.2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tek veya iki basamak GDM taraması sonrasında hastanemizde doğum yapan ve çalışma kriterlerine uyan 371 GDM tanılı ve 2934 kontrol grubu olmak üzere 3305 gebe dahil edildi. Her iki grubun oral glukoz tolerans test (OGTT) sonuçları ile birlikte APRİ skoru ve FİB4 indeksi gruplar arasında karşılaştırıldı. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 22.0 ve MedCalc 18 programları kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya 3305 olgu dahil edildi. Hastaların 371'ini (%11,2) GDM olguları, 2934'ünü (%88,8) kontrol grubu oluşturmaktaydı. APRİ skoru medyan değeri GDM grubunda 0,24 (0,08-0,71) ve kontrol grubunda 0,19 (0,06-1,14) olup istatistiksel anlamlı olarak yüksek saptandı. Benzer şekilde FİB4 skorunun da iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark gösterdiği saptandı (0,63 (0,16-2,39) ve 0,59 (0,15-3,72), p=0,027). Ayrıca APRİ skorunun 0,22'nin üzerinde olmasının %61,46 sensitivite, %66,02 spesifite ile (p<0,001, AUC=0,667), ilk trimester FİB4 skorunun 0,53'ün üzerinde olmasının %66,31 sensitivite, %41 spesifite ile GDM'yi istatistiksel anlamlı olarak öngördüğü saptandı (p=0,027, AUC=0,535). GDM'yi öngörmede ilk trimester APRİ ve FİB4 skorlarının rolünü karşılaştıran ROC analizine göre, APRİ skorunun FİB4 skoruna gore GDM'yi öngörmede daha üstün olduğu bulundu (p<0,001). Ayrıca APRİ skorunun yaş, parite, açlık kan şekeri ve 50 gram OGTT değerleri ile istatistiksel anlamlı ilişki göstermediği bulunurken, FİB4 skoru ile zayıf, pozitif yönlü korelasyon gösterdiği saptandı. FİB4 skorunun ise APRİ skoruna ek olarak yaş ve parite ile zayıf, pozitif yönlü korelasyon gösterdiği bulundu. Sonuç: Çalışma sonucunda APRİ skoru ve FİB4 indeksinin erken dönemde GDM'yi öngörmede kullanılabilir olduğunu ve APRİ skorunun öngörüde FİB4 indeksine göre daha üstün olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Kelime: APRİ skoru, FİB4 indeksi, gestasyonel diyabetes mellitus, inflamasyon, oral glukoz tolerans testi