RSV'ye (respiratuar sinsitiyal virüs) bağlı alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırılan çocuk hastalarda klinik özellikler

KÜBRA BÜYÜKŞİMŞEK

RSV'ye (respiratuar sinsitiyal virüs) bağlı alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle hastaneye yatırılan çocuk hastalarda klinik özellikler

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA BÜYÜKŞİMŞEK

Danışman: Ümit ÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: SBÜ Adana Şehir EAH'de çocuk sağlığı ve hastalıkları kliniğimizde akut alt solunum yolu enfeksiyonu (ASYE) nedeniyle yatırılan 0–60 ay arası çocuklarda res-piratuvar sinsityal virüs (RSV) pozitifliğinin demografik, klinik ve laboratuvar özel-likleri, eşlik eden etkenler ve klinik özellikler üzerindeki etkisini; ayrıca RSV pozitif ol-gularda eş zamanlı ek etken varlığının klinik seyir üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Retrospektif, tek merkezli çalışmada 01.01.2021–01.03.2025 arasında ASYE nedeniyle yatırılan ve çoklu solunum yolu PCR'ı çalışılan 477 çocuk incelendi (RSV (+) = 229, RSV (–) = 248). RSV (+) olgular "yalnız RSV" (n=89) ve "RSV+ek etken" (n=140) olarak ayrıldı. Demografi, mevsimsellik, vital bulgular, semp-tomlar, fizik muayene, laboratuvar [Total beyaz küre (WBC), nötrofil (NEU), lenfosit (LYM), trombosit (PLT), ortalama trombosit hacmi (MPV), C-reaktif protein (CRP), prokalsitonin (PCT), kan pH'ı (pH), karbondioksit parsiyel basıncı (PCO₂), laktat (laktat), ortalama trombosit hacmi/C-reaktif protein oranı (MPV/CRP) ve ortalama trombosit hacmi/trombosit oranı (MPV/PLT)], tedaviler (O₂, HFNC, entübasyon, sistemik/inhale tedaviler), komplikasyon, Yoğun bakım ünitesi (YBÜ) gereksinimi, mortalite ve yatış süreleri karşılaştırıldı. Uygun testler (Ki-kare/Fisher, t-testi/Mann–Whitney U) ve çok değişkenli lojistik regresyon kullanıldı; p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: RSV pozitif hastalar demografi ve mevsimsellik açısından değer-lendirildiğinde, ortalama başvuru yaşlarının anlamlı derecede daha küçük olduğu (9,2±12,1 ay vs 15,8±15,4 ay; medyan 4 vs 10 ay; p<0,001) ve başvuruların kış aylarında belirgin şekilde yoğunlaştığı (p=0,0024) görülmüştür. Vital bulgular ve semptomlar açısından RSV pozitif olgularda vücut ısısı daha yüksek (36,8°C vs 36,5°C; p<0,001), taşikardi (%33 vs %2; p<0,001) ve takipne (%40 vs %2; p<0,001) daha sık saptanmış; buna karşılık SpO₂ değerleri daha düşük bulunmuştur (%96,23 vs %98,41; p<0,001). Öksürük, dispne, hırıltı ve iştahsızlık gibi solunumsal semptomlar da RSV pozitif grupta anlamlı olarak fazladır (tümü p<0,001). Klinik sınıflamada RSV pozitif olguların %65'inin bronşiolit, %35'inin pnömoni olduğu, genel şiddet dağılımının ise %55 hafif ve %45 orta+ağır olduğu belirlenmiştir. Laboratuvar bulguları incelendiğinde RSV pozitif grupta WBC (p=0,008), NEU (p<0,001), MPV (p<0,001) ve laktat (p<0,001) değerlerinin daha düşük, LYM (p=0,010) ve PLT (p=0,007) değerlerinin ise daha yüksek olduğu saptanmıştır. Eşlik eden etkenler açısından RSV pozitif hastalarda human rhinovirus, ad-enovirüs, enterovirüs, HCoV-229E, H. influenzae ve S. pneumoniae'nin daha sık saptandığı (tümü p≤0,046) görülmüştür. Oksijen gereksinimi, komplikasyon ve mortalite yönünden RSV pozitif olgularda HFNC gereksinimi daha yüksek (%32 vs %22; p=0,015) bulunurken, solunumsal komplikasyonlar da daha sık görülmüştür (%14 vs %3; p<0,001); mortalite farkı ise istatistiksel olarak anlamlı değildir (%3 vs %1; p=0,324). Alt analizde (yalnız RSV pozitif vs RSV+ek etken) YBÜ'ye kabul oranı ko-enfeksiyon grubunda daha fazla bulunmuştur (%86 vs %75; p=0,047). Bu grupta WBC (p=0,035) ve CRP (p=0,037) değerleri daha yüksek, MPV/CRP oranı ise daha düşük (p=0,025) saptanmış; başlangıç klinik şiddet dağılımı gruplar arasında benzer bulunmuştur (p=0,434). İshal semptomu ko-enfeksiyonlu olgularda daha sık izlenmiş (p=0,015), SpO₂ ise hafifçe daha yüksek bulunmuştur (p=0,005). Lojistik regresyon analizine göre RSV pozitifliğinin belirleyicil-eri; daha küçük yaş (her 1 ay azalış için OR=1,037; %95 GA 1,020–1,054; p<0,001), nor-mal vajinal doğum (OR=1,808; 1,193–2,740; p=0,005), yenidoğan yoğun bakım yatış öyküsü (OR=2,438; 1,435–4,142; p<0,001) ve başvurunun sonbahar (OR=2,159; p=0,031) veya kış mevsiminde olması (OR=3,613; p<0,001) şeklinde bulunmuştur. Sonuç: RSV pozitifliği, özellikle küçük yaşta; hipoksemi ve artmış solunum çabasıyla seyreden belirgin bir klinik tabloyla birliktedir ve bu durum solunumsal kom-plikasyon olasılığını yükseltir. Koenfeksiyon YBÜ ihtiyacını artırsa da yatış süreleri ve başlangıç şiddeti üzerinde belirgin etkisi yoktur; WBC/CRP artışı ve düşük MPV/CRP, ek etken olasılığına işaret edebilir. Bulgular, küçük bebeklerde erken destek tedavisi (özel-likle HFNC değerlendirmesi), kış döneminde yakın izlem ve uygun profilaksi stratejile-rinin (maternal aşı, uzun etkili antikor) önemini vurgular. Çok merkezli, prospektif çalışmalarla doğrulama önerilir. Anahtar kelimeler: RSV, akut alt solunum yolu enfeksiyonu, bronşiolit, pnömoni, ko-enfeksiyon, yoğun bakım, CRP, MPV/CRP, lojistik regresyon.