Yenidoğanlarda eritrosit süspansiyonu kullanımının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL ÖMERCİOĞLU
Danışman: Ayşegül ZENCİROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde (YDYBÜ) kan ve kan ürünleri transfüzyonu sık uygulanmaktadır. Yenidoğanlarda transfüzyon gerektiren hemoglobin (hb) değerleri, aneminin klinik bulgularının değerlendirilmesindeki zorluklar, prematüre ve/veya hasta yenidoğanlarda mevcut hb/hemotokrit (hct) değerlerinin eritrosit kitlesini tam yansıtamayacağı öngörüsü, transfüzyon gerektiren hb değerleri ile transfüzyonla ilgili endikasyonların net belirlenememesine neden olmaktadır. Geliştirilmiş çeşitli rehberler henüz standardize olmamakla birlikte klinik ve laboratuvar kriterler benzerlik göstermektedir. Bu çalışmada hastanemiz yenidoğan kliniğinde yatan hastalarda eritrosit süspansiyonu (ES) kullanımı; endikasyon, laboratuvar kontrolü ve komplikasyonlar çerçevesinde incelenerek, biri ulusal olmak üzere iki rehbere göre uygunluğu değerlendirilmiştir Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM) yenidoğan kliniğinde 01.01.2016-31.12.2016 tarihleri arasında yatarak izlenen ve ES alan hastalar çalışmaya alındı. Hastaların demografik özellikleri, klinik profilleri ve maternal verileri kaydedildi. Kullanılan toplam ES sayısı, endikasyonları belirlendi. Hastalar ES sayısı bir ve birden fazla alanlar şeklinde gruplandırıldı. Hastaların ilk üç transfüzyonları öncesi ve sonrası laboratuvar kontrolü ve kullanım endikasyonlarının rehberlere uygunluğu değerlendirildi. Ayrıca hastalar preterm ve term, taburcu olan ve kaybedilenler şeklinde gruplandırılarak, ES kullanım sayısı, endikasyon ve mortalite risk olasılığı karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışma süresince yenidoğan kliniğinde yatan 1538 hastadan 191'ine toplam 633 ES verilmişti, ES kullanım oranı % 12.4'tü. Transfüzyon sayısı/hasta sayısı oranı 3.3 saptandı. Bir defa ES alan 70 (%36.6), birden fazla alan 121 hasta (%63.4) belirlendi. Olguların 100'ü kız (%52.4), 91'i erkekti (%47.6). Olguların 67'si (%35.1) preterm ( 0.05). İlk üç transfüzyon öncesi ve sonrası hb artış oranları sırasıyla; %34 - %37 - %31; hct artış oranları ile sırasıyla; %30 - %35 - %31 olarak belirlendi ve tümü anlamlıydı (p<0.05). İlk üç transfüzyon incelemesinde Türk Neonatoloji Derneği (TND) Kan Ürünleri Transfüzyon Rehberine %66 oranında uygunluk, Nelson Pediatric Textbook transfüzyon protokolüne göre ise %64 oranında uygunluk olduğu belirlendi. Siyanotik/ağır kardiyopulmoner kalp hastalığı olan hastalarda transfüzyon öncesi hb (p=0.00) ve hct (p=0.00) değerleri ortalaması olmayanlara göre anlamlı yüksekti. Transfüzyon sonrası hb (p=0.02)/hct (p=0.03) ortalama değerleri yine siyanotik/ağır kardiyopulmoner kalp hastalığı olanlarda anlamlı yüksekti. Preterm ve term bebekler arasında ES kullanım sayısı (p=0.95), uygun ve uygun olmayan endikasyon değerlendirmesi (sırası ile Nelson Pediatrc Textbook ve TND önerilerine göre) (TX1 için p=0.176-0.555, TX2 için p=0,543-0.934, TX3 için p=0.566-0.32) açısından anlamlı fark saptanmadı. İlk üç transfüzyon dikkate alındığında hastaların %98.4'ünde komplikasyon saptanmamıştı. Kaybedilen hastalarda ES'nun birden fazla kullanılma oranın yüksek olması anlamlıydı (p<0,05). Üç transfüzyonun uygunluk değerlendirmesinde, taburcu olan ve kaybedilen bebekler arasında anlamlı fark saptanmadı. Bir ve birden fazla ES transfüzyonu alan pretermlerde respiratuar distres sendromu (RDS) (p=0.765), sürfaktan kullanımı (p=0.523), nekrotizan enterokolit (NEK) (p=0.015), kaybedilme oranı (p=0.055) açısından fark yoktu. Ancak birden fazla ES alan hastalarda prematüre retinopatisi (ROP) (p=0.015), intrakranial kanama (İKK) (p=0.001) sıklığının yüksek olması anlamlıydı. Sonuçlar: Çalışmamızın verileri hastanemiz YDYBÜ'de ES'nun yaklaşık 2/3 oranında rehberlere uygun endikasyonla kullanılmakta olduğunu destekler niteliktedir. Transfüzyon öncesi ve sonrası laboratuvar değerlerinde artış oranlarının neredeyse tüm transfüzyonlarda TND Kan Ürünleri Transfüzyon Rehberi'nin uygun bulduğu sınırlar içinde olduğu görüldü. Çalışmamızda prematürelerde çoklu transfüzyon kullanımlarının ROP ve İKK sıklığı ile birlikte olduğu dikkat çekiciydi. Transfüzyon uygulaması ciddi ihtiyaç durumunda hayat kurtarıcı olmakla birlikte sebep olduğu morbiditeler ve komplikasyonlardan dolayı dikkatle kullanılmalıdır. Her bebeğin bireysel olarak ve rehberler çerçevesinde dikkatle değerlendirilmesi önem arz etmektedir ve daha akılcı bir yaklaşım olacaktır. Anahtar Kelimeler: Endikasyon, eritrosit, komplikasyon, transfüzyon, yenidoğan.