SİKLOASTRAJENOL'ÜN FARELERDEKİ ANTİDEPRESAN BENZERİ ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE MAS RESEPTÖRLERİNİN KATILIMININ BELİRLENMESİ

MUHAMMED ÇAĞRI ÖZPOLAT

SİKLOASTRAJENOL'ÜN FARELERDEKİ ANTİDEPRESAN BENZERİ ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE MAS RESEPTÖRLERİNİN KATILIMININ BELİRLENMESİ

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED ÇAĞRI ÖZPOLAT

Danışman: Kemal Gökhan ULUSOY

Özet:

ÖZET AMAÇ: Majör depresif bozukluk (MDB), dünya genelinde önemli morbidite ve işlev kaybına yol açan yaygın bir ruh sağlığı sorunudur. Son yıllarda, reninanjiyotensin sisteminin (RAS) alternatif yolu olan ADE2/Ang-(1–7)/MasR ekseninin merkezi sinir sistemi işlevleri ve duygudurum düzenlenmesinde rol oynayabileceği gösterilmiştir. Bu çalışmada, sikloastrajenolün (CAG) farelerde antidepresan benzeri etkileri ve bu etkilerde Mas reseptörlerinin olası rolü araştırılmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmada 2-3 aylık BALB/c fareler kullanılmıştır. Gruplara vehikül (%10 DMSO), imipramin, CAG, Mas reseptör antagonisti A-779 ve CAG + A-779 olmak üzere 7 gün boyunca ilaç uygulamaları (i.p.) yapılmıştır. Ardından aktivite kafesi, kuyruktan asma (TST) ve zorunlu yüzme testleri (FST) uygulanmıştır. Davranış testlerinin ardından kan ve tüm beyin dokuları alınarak ADE2 ve Ang-(1–7) düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. BULGULAR: Davranış testlerinde CAG uygulanan gruplarda immobilite sürelerinin azaldığı ve antidepresan-benzeri etki oluştuğu gözlenmiştir. Mas reseptör antagonisti A-779'un CAG ile birlikte uygulanması, gözlenen antidepresan-benzeri etkinin belirgin şekilde azalmasına yol açmıştır. Lokomotor aktivite açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bununla birlikte, plazma ve beyin dokusunda ölçülen ADE2 ve Ang-(1–7) düzeyleri açısından da gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. SONUÇ: Bulgular, CAG'ın antidepresan benzeri etkiler gösterebileceğini ve bu etkinin kısmen Mas reseptör aracılı olabileceğini düşündürmektedir. Biyokimyasal ölçümlerde anlamlı değişiklik saptanmaması ise davranışsal etkilerin yalnızca dolaşımdaki peptit düzeyleriyle açıklanamayacağını göstermektedir. Bu sonuçlar, RAS'ın depresyon patofizyolojisinde potansiyel bir hedef olabileceğine işaret etmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Anjiyotensin-(1–7), Depresyon, Mas reseptörü, Renin–anjiyotensin sistemi, Sikloastrajenol.