Erişkinlerin deri kanseri ve güneş bilgi düzeyleri ile güneşten korunma davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYRA ALTUN YEŞİLYURT
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı yetişkinlerin güneşten korunma davranışlarını, deri kanseri ve güneşe ilişkin bilgi düzeylerini ve bilgi düzeyleri ile güneşten korunma davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Yöntem ve Gereçler: Bu tez gözlemsel, kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışma 01.09.2024-01.12.2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Orhangazi Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 18 yaş üstü kişilerle yapılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak 54 sorudan oluşan bir anket formu kullanılmış olup, formun 21 sorusunda katılımcıların sosyodemografik verileri ve deri kanseri risk faktörleri sorgulanmıştır. Katılımcılara ayrıca 25 soruluk Cilt Kanseri ve Güneş Bilgisi Ölçeği (DKGBÖ) ve 8 soruluk Güneşten Korunma Davranışları Ölçeği (GKDÖ) sorulmuştur. Bulgular: Çalışmaya toplamda 391 kişi katılmıştır. Katılımcıların DKGBÖ ortalama puanı 13,87 ± 3,55; GKDÖ ortalama puanı 22,41 ± 6,24 dür. En sık kullanılan güneşten korunma davranışı güneşten kaçınmayken en az sıklıkla tercih edilen yöntem geniş kenarlı şapka kullanımı olmuştur. Gençlerin, kadınların, yüksek eğitim ve yüksek gelir düzeyine sahip katılımcıların, evli olmayanların ve açık ten rengine sahip katılımcıların her iki ölçekten aldıkları puanların anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. DKGBÖ ve GKDÖ ölçek skorları arasında güçlü bir pozitif korelasyon tespit edilmiştir (r=0.28, p<0.001). Ebeveynlerin çocukları için en çok tercih ettikleri güneşten korunma yöntemleri şapka takmak (%48,7) ve çocuklarını gölgede tutmaktır (%48,2). Katılımcıların %44'ü güneş koruyucu krem sürmediklerini belirtirken, %53,45'i güneş koruyucu kremlerin faydalı olduğunu düşündüklerini ifade etmiştir. Bununla birlikte, güneşten korunma konusunda en sık kullanılan bilgi kaynağı sosyal medya araçları olmuştur. Sonuç: Deri kanseri ve güneş hakkındaki bilgi düzeyi arttıkça daha fazla güneşten korunma davranışı gözlenmesi, halk eğitiminin önemini göstermektedir. Özellikle ebeveynlerin bu konularda bilinçlendirilmesi, çocukluk çağında ultraviyole ışınlarına maruz kalmaya bağlı olarak ileride kanser gelişme riskini önleyebilir.