S.B.Ü. DR. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Servisi'nde toplumdan gelişen pnömoni tanısı ile yatarak tedavi gören hastaların klinik özelliklerinin ve tedavi maliyetini artıran faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN HACER SARITAŞ
Danışman: Süleyman Nuri BAYRAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Toplumdan gelişen pnömoni (TGP), çocukluklarda sık görülmekte, artmış morbidite ve mortalite nedeni ile de önemini halen korumaktadır. Bunun yanında gerek tanısal yöntemler gerekse de uygulanan tedaviler nedeni ile özellikle yatan hastalarda önemli bir maliyet artışına neden olmaktadırlar. Çocukluk çağında görülen TGP olgularının, hastane yatış sürelerini ve oluşturduğu maliyeti değerlendiren dünyada az sayıda çalışma varken, ülkemizden yayınlanmış çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle çalışmamızda, çocukluk yaş grubunda TGP nedeniyle hastaneye yatırılan hastaların klinik özelliklerini, yatış sürelerini, maliyetlerini ve maliyet artışına etki eden faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Servisi'ne Ocak 2014 – Eylül 2019 tarihleri arasında TGP tanısıyla yatırılarak izlenen 1 – 18 yaş aralığındaki çocuk hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların klinik bulguları, laboratuvar ve radyolojik özellikleri, yatış süreleri, maliyetler ve maliyete etki eden faktörler retrospektif kesitsel değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 133 hastanın 73'ü (%54,9) erkek, 60'ı (%45,1) kız idi. Ortanca yaş 63 (min:12- max:212) ay olarak saptandı. Hastaların 120'si (%90,2) pnömoni, 10'u (%7,5) ağır pnömoni, 3'ü (%2,3) çok ağır pnömoni idi. Hastaların 43'ünde (%32,3) komplikasyon gelişti. En sık saptana lokal komplikasyon 32 (%74,4) hastada gelişen plevral efüzyondu. Aynı hastada birden fazla komplikasyon görülebildiği göz önünde bulundurulduğunda, plevral efüzyondan sonra sık görülen diğer lokal komplikasyonlar; 12 (%27,9) hastada nekrotizan pnömoni, 4 (%9,3) hastada ampiyem ve 3 (%6,9) hastada akciğer absesi idi. Çalışmamızda hastanede yatış süresi ortanca 6 gün olarak saptandı. Hastanede yatış günlerini altta yatan ek kronik hastalığın varlığı, oral alımının yetersiz olması, solunum sıkıntısının olması, takipne varlığı, ağır ve çok ağır pnömoni olması, komplikasyon gelişmiş olması, oksijen desteğine ihtiyaç duyulması, radyolojik incelemede lober ya da multilober tutulumun olması ve laboratuar incelemelerinde lökositoz ve nötrofilinin varlığının anlamlı olarak arttırdığı saptandı (sırasıyla p değerleri 0,039; 0,037; 0,014; <0.001; 0,003; 0,007; 0,003; <0,001; 0,028; <0,001). Hastaların kişi başı toplam maliyeti ortanca 1106 (223-23.079) Türk Lirası olarak saptandı. Bu maliyete etkileyen kategorilere bakıldığında; maliyet yüzdesi uygulanan antibiyotiklerde %27,9, yatak ücretinde %21,6, laboratuvar giderlerinde %22,8, uygulanan diğer ilaçlarda %7,27, hizmette %6,3, kullanılan sarf malzemede %3,2 ve yapılan görüntüleme yöntemlerinde %0,68'di. Yatış gün sayısının artması, başvuru sırasında takipne, solunum sıkıntısı ya da oral alım yetersizliği olması, akciğer radyografisinde lober ya da multilober tutulumunun olması, ağır veya çok ağır pnömoni olnası, oksijen tedavisi gereksinimi, komplikasyonların gelişmiş olması ve laboratuvar olarak lökositoz ya da nötrofili olması durumunda maliyetin anlamlı olarak arttığı görüldü. (sırasıyla p değerleri 0,007; 0,012; 0,017; 0,012; 0,018; 0,016; 0,017; <0,001; <0,001; 0,004; 0,01). İlginç olarak, altta yatak hastalık nedeniyle yatış günü sayısı artmakta iken maliyete etkisi saptanmadı. Maliyete etki eden faktörler çoklu regresyon analizi ile değerlendirildiğinde maliyete etki eden faktörlerin göreli önem sıralaması; hastada komplikasyon gelişmiş olması (β=0,325), yatışında takipne varlığı (β=0,239) ve serum C-reaktif protein düzeyinin artması (β=0,187) şeklinde saptandı. Sonuç: Çocukluk çağında TGP'nin maliyeti ve maliyete etki eden faktörlere ilişkin ülkemizden yapılan ilk çalışma olması nedeniyle önemli olan çalışmamızda solunum sıkıntısı, oral alım yetersizliği, lober ya da multilober tutulum, oksijen tedavisi ihtiyacı, pnömoni şiddeti ile ilişkili olarak maliyeti artırmaktaydı. Özellikle komplikasyon, takipne varlığı ve CRP düzeyi artışının TGP'de tedavi maliyetini artran en önemli faktörler olduğu saptandı. Çocukluk çağında TGP mortalite, morbidite ve kümülatif hastane tedavi maliyetleri ile ilişkili olarak ülke ekonomisi ve toplum sağlığı açısından önemli hastalıklardan biri olmaya devam etmektedir.