Gebelikle ilişkili plazma protein-a değerinin preeklampsi öngörüsündeki önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CENNET MELTEM ALAYBEYOĞLU
Danışman: Kazım Emre KARAŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Preeklampsi; Gebeliğin 20. haftasından sonra yeni başlayan hipertansiyon ile karakterizedir. Hipertansiyon tanısı için, 4 saatte bir en az iki kere ölçülen sistolik kan basıncı (SBP)≥140 mm-Hg, diyastolik kan basıncı (DBP)≥90 mm-Hg veya her ikisininde olması beklenir. 24 saatlik idrarda 300 mg ve üzeri veya ≥+1 dipstik proteinüri tanı da kullanılan bir parametredir. Proteinüri yokluğunda da, hipertansiyon ile birlikte preeklampsi oluşabilir. Hipertansiyona ek olarak, preeklampsi tanısı için kriterler mevcuttur. Bu çalışmada da preeklampsi öngörüsünde kullanılan bir biyomarker tespit etmek, erken haftalarda tarayabilmek, bu belirteç ile risk faktörü taşıyan hastalara daha yakın takip yapabilmek ve erken dönemde önlem alabilmek hedeflenmiştir. Çalışmanın amacı, aynı zamanda 11-14. gebelik haftaları arasında bakılan gebelikle ilişkili plazma protein A değeri ile hastalara ait verilerin sorgulanması, preeklampsi öngörüsünde kullanılabilecek ortalama PAPP-A değeri tespit edilmesi ve verilerin güncel literatür ile karşılaştırılmasıdır. Materyal ve Metot: Etik kurul onayı alındıktan sonra, 01.01.2017-31.12.2021 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine başvuran çalışma kriterlerini karşılayan hastalar alınmış olup hasta verileri arşivden taranıp sonuçlar kaydedilmiştir. Çalışmada toplamda preeklampsi gelişen ve sağlıklı olmak üzere 613 gebe ile araştırma gerçekleştirilmiştir. Poliklinik başvurularında gebelere, ilk trimesterde rutin yapılan ultrasonografik inceleme ile birlikte ikili tarama testi istenmekte ve bu çalışmaya alınan gebelerde: yaş, gebelik haftası, kronik hastalık, sistolik ve diyastolik kan basıncı, ortalama arteryal kan basıncı, tam idrar tetkikinde protein varlığı, 24 saatlik idrar da protein varlığı, sigara kullanım durumu, gravida ve parite, PAPP-A, β-hCG, biyokimya testlerinde bakılan üre kreatinin değeri, AST, ALT, Hb, Htc, LDH, platelet sayısı parametrelerine bakılmıştır. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında Ki-kare testi kullanılmıştır. Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında normal dağılım varsayımını karşılayanlarda Independent Samples-T Test (2 değişkenli) ve Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way Anova) (2'den fazla değişkenli) testi kullanılmıştır. Normal dağılım varsayımı karşılamayanlarda ise Mann Whitnet U testi (2 değişkenli) ve Kruskall Wallis testi (2'den fazla değişkenli) kullanılmıştır. Bulgular: Gebelerden toplanan verilerin ortalama ve standart sapma değerleri sırasıyla; yaş (28,88±5,38), SKB (125,77±24,55), DKB (81,17±11,04), ortalama arteryal basınç (96,32±14,26), 24 sa ip (458,98±1376,74), PAPP-A MoM (0,90±0,65), PAPP- A (mIU/ml) (1,60±0,84), β-hCG (73,42±64,33), üre (16,26±5,43), kreatinin (0,66±0,11), alanin aminotransferaz (19,62±36,84), aspartat aminotransferaz (21,71±22,27), hemoglobin (12,12±1,44), hematokrit (35,82±3,27), laktat dehidrogenaz (224,66±60,69), trombosit (231,74±68,09), gravida (1,49±0,77) ve parite (0,44±0,71) olarak belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmanın sonucunda sistolik kan basıncı ve ortalama arteryal basınç, diyastolik kan basıncı, alanin ve aspartat aminotransferaz, hemoglobin, laktat dehidrogenaz, trombosit sayısı, PAPP-A MoM değeri, PAPP-A mIU /mL ve sigara kullanımının preeklampsi gelişen ve sağlıklı gebelerde anlamlı farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. Literatürde yer alan çalışmalarda farklı sonuçlarla da karşılaşılmıştır. PAPP-A değerinin preeklampsi öngörüsünde literatür ile uyumlu olarak sağlıklı gebelere göre preeklampsi gelişen gebelerde anlamlı daha düşük değerlerde olduğu saptanmıştır. Ancak literatürdeki çalışmalar ışığında preeklampsi öngörüsünde PAPP-A'ya ek olarak diğer belirteçler ile zenginleştirilerek ve geniş örneklem ile tarama yapılmasının daha objektif sonuçlara ulaştırabileceği sonucuna vardık. Anahtar kelimeler: Preeklampsi, PAPP-A MoM, Birinci trimester