Pediatrik hastalarda kolistin tedavisi ve nefrotoksisite
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜM ELİF ÖMER
Danışman: Hakan ERDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET PEDİYATRİK HASTALARDA KOLİSTİN TEDAVİSİ VE NEFROTOKSİSİTE Amaç: Kolistin, çok ilaca dirençli Gram-negatif bakterilerin neden olduğu ciddi nozokomiyal enfeksiyonların tedavisinde kullanılan önemli antibiyotik seçeneklerinden biridir. Bununla birlikte, özellikle nefrotoksisite riski nedeniyle klinik kullanımında yakın izlem gerekmektedir. Bu çalışmada, çocuk yoğun bakım ünitesinde intravenöz kolistin tedavisi alan pediatrik hastalarda kolistin kullanımının böbrek fonksiyonları ve laboratuvar parametreleri üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, akut böbrek hasarı (ABH) gelişme sıklığının ve nefrotoksisite ile ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışma, Ocak 2020-Mart 2025 tarihleri arasında Bursa Şehir Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'nde intravenöz kolistin tedavisi alan hastaların dosya kayıtları incelenerek gerçekleştirildi. Kronik böbrek hastalığı bulunan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Toplam 67 hastaya ait 130 kolistin tedavi epizodu değerlendirildi. Hastaların demografik özellikleri, altta yatan hastalıkları, kolistin dozu ve tedavi süresi, eş zamanlı kullanılan antimikrobiyal ajanlar, kültür üremeleri, mortalite durumu ve laboratuvar parametreleri kaydedildi. Laboratuvar değerleri kolistin tedavisi öncesi, tedavi bitimi ve tedavi bitiminden 6 ay sonrası olmak üzere değerlendirildi. Akut böbrek hasarı, serum kreatinine dayalı KDIGO kriterlerine göre tanımlandı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 67 hastanın 41'i (%61,2) erkek, 26'sı (%38,8) kızdı. Toplam 130 kolistin tedavi epizodu değerlendirildi. Kolistin tedavi süresi ortancası 14 gün olarak bulundu. Tedavi epizodlarının büyük çoğunluğunda 5 mg/kg/gün dozunda kolistin kullanıldı. En sık eşlik eden durumlar trakeostomi (%43,3), serebral palsi (%31,3) ve epilepsi (%31,3) idi. En sık izole edilen mikroorganizmalar Acinetobacter, Pseudomonas ve Klebsiella türleri olup, en sık üreme yeri trakeal aspirat örnekleriydi. Tedavi sürecinde CRP, prokalsitonin ve lökosit düzeylerinde anlamlı azalma, platelet sayısında ise anlamlı artış saptandı. Genel hasta grubunda tedavi öncesi ve tedavi sonrası kreatinin ve GFR değerleri arasında anlamlı kötüleşme izlenmedi. Toplam 130 kolistin tedavi epizodunun 12'sinde (%9,2) akut böbrek hasarı gelişti. ABH gelişen epizodlarda yatış süresinin daha uzun olduğu, tekrarlayan kolistin kullanımı, çoklu antibiyotik kullanımı ve vankomisin maruziyetinin ABH gelişimi ile ilişkili olduğu saptandı. Kolistin kullanım süresi vii ve kolistin dozu ile ABH gelişimi arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Hasta bazlı mortalite oranı %62,7, epizod bazlı mortalite oranı ise %32,3 olarak saptandı. Etken mikroorganizma, kolistin dozu, kolistin kullanım süresi, yatış süresi, eş zamanlı antibiyotik sayısı ve üreyen bakteri sayısı ile mortalite arasında anlamlı ilişki izlenmedi. Sonuç: Bu çalışmada çocuk yoğun bakım ünitesinde kolistin tedavisi alan hastalarda akut böbrek hasarı oranı %9,2 olarak saptandı. Genel hasta grubunda kolistin tedavisi sonrası böbrek fonksiyonlarında anlamlı kötüleşme izlenmemekle birlikte, uzun yatış süresi, tekrarlayan kolistin kullanımı, çoklu antibiyotik kullanımı ve özellikle vankomisin maruziyeti ABH gelişimi ile ilişkili bulundu. Bulgularımız, kolistin tedavisi alan pediatrik yoğun bakım hastalarında nefrotoksisite riskinin yalnızca kolistin maruziyeti ile değil, hastanın klinik ağırlığı ve eş zamanlı nefrotoksik ilaç yükü ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle kolistin tedavisi sırasında böbrek fonksiyonlarının düzenli izlenmesi, gereksiz nefrotoksik ilaç kullanımından kaçınılması ve yüksek riskli hastaların yakın takip edilmesi önemlidir. Anahtar Kelimeler: Kolistin, akut böbrek hasarı, nefrotoksisite, çocuk yoğun bakım, çok ilaca dirençli Gram-negatif bakteri