Kalça fraktürü nedeniyle opere olan hastalarda yapılan perikapsüler sinir grubu (PENG) bloğu ile lokal infiltratif analjezinin klinik etkilerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET YASİR ARIK
Danışman: Nurten BAKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET AMAÇ: Kalça cerrahisi, özellikle ileri yaş gruplarında sıkça uygulanan ve postoperatif dönemde şiddetli ağrıya neden olan majör bir operasyondur. Kırık nedeniyle preoperatif dönemde de ağrı mevcut olup pozisyon değişikliklerinde zorluklar yaratmaktadır. Çalışmamızda primer amacımız kalça fraktürü nedeniyle spinal anestezi altında opere edilen hastalarda spinal blok öncesi USG eşliğinde yapılan PENG bloğu ile operasyon sonunda periartiküler alana uygulanan LİA'nın postoperatif ilk 24 saatteki ağrı skorlarına, opioid tüketimine ve komplikasyonlara etkisini karşılaştırmak, ikincil amacımız ise PENG bloğun spinal pozisyonlama ağrısını azaltmad etkisine bakmaktı. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Araştırmaları Etik Kurul onayı alındıktan sonra Sancaktepe Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi ameliyathanesinde 01.08.2023 ile 01.08.2024 tarihleri arasında kalça fraktürü nedeniyle opere edilen hastalar dahil edilerek tek merkezli, prospektif gözlemsel olarak yapılmıştır. ASA sınıflaması I-III arasında olan, 18 yaş üstü, spinal anestezi altında kalça cerrahisi planlanan çalışmaya alındı. Spinal anestezi öncesi USG eşliğinde PENG bloğu yapılan hastalar Grup P (n:40) ve operasyon sonunda cerrah tarafından periartiküler alana LİA uygulanan hastalar Grup L (n:40) olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Hastaların demografik ve klinik özellikleri olarak yaş, cinsiyet, komorbid hastalıkları, ASA skorları, fraktür yerleri, uygulanan analjezik yöntem ve operasyon süreleri kaydedildi. Her iki gruba da anestezi yöntemi olarak spinal anestezi oturur pozisyonda yapıldı. Hastaların ameliyathaneye geliş, spinal anestezi öncesi ve sırasındaki VAS skorları, spinal anestezi sırasındaki opioid ihtiyacı, EOSP skorları kaydedildi. İntraoperatif dönemde hastaların 15 dakika arayla VAS skorları, vital değerleri, opioid ihtiyacı, komplikasyonları kaydedildi. Hastaların postoperatif erken dönemde 0, 3, 6, 12 ve 24. saatlerdeki VAS skorları ve vital değerleri, ilk opioid analjezi ihtiyacı, toplam opioid analjezi ihtiyacı, bulantı-kusma ve diğer komplikasyonları, 2 segment gerileme zamanı, hastaların hastanede yatış süreleri ve Bromage 0 olma zamanları kaydedildi. Postoperatif dönemde her hastaya rutin olarak asetaminofen 1gr IV 3x1 rutin verildi. Hastaların takipleri sırasında asetaminofene rağmen VAS skoru 4'ün üzerindeki hastalara tramadol 100 mg IV verildi ve saatleri kaydedildi. Hastalar telefonla aranarak postoperatif 45. gündeki VAS skorları sorgulanarak kaydedildi. BULGULAR: Çalışmaya alınan hastaların yaşları 24 ile 96 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 75,71±13,07 yıl olarak bulundu. Hastaların %71,25'i (n=57) kadın ve %28,75'i (n=23) erkek olduğu, kadınlarda ortalama yaş 78,75±8,76 yıl, erkelerde ortalama 68,17±18,28 yıl olarak bulundu. Tüm hastaların ASA skorları incelendiğinde, %23,75'i (n=19) ASA II ve %76,25'i (n=61) ASA III olarak saptandı. Grup P'deki hastaların blok öncesi (ameliyathaneye geliş) istirahat halinde VAS skorları Grup L'ye göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek, spinal öncesi (istirahat halinde) ve spinal sırasındaki VAS Skorları ile spinal sırasındaki (pozisyonlama) opioid ihtiyacı Grup L'ye göre anlamlı şekilde daha düşük bulundu (p 0,05). Postoperatif VAS skorları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Postoperatif 6. saatte Grup P'nin (3,77 ± 1,25) VAS skoru, Grup L'den (2,88 ± 0,82) daha yüksek bulundu (p 0,05). Postoperatif dönemde, ilk opioid verme zamanı, ilk 24 saatte verilen toplam opioid miktarları açısından açısından gruplar arasında anlamlı bir fark görülmedi (p>0,05). Ayrıca postoperatif 45. gündeki istirahatte ve eforla ölçülen VAS skorları değerlendirildiğinde Grup P ile Grup L arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu (p>0,05). Bromage 0 olma zamanı gruplararası fark görülmedi (p>0,05). Çalışmaya alınan hastaların tamamının 1 aylık mortalitesi %17,5 (n:14), 6 aylık mortalitesi %37,5 (n:30) ve 1 yıllık mortalitesi %40 (n:32) olarak bulundu. Her üç zaman diliminde de mortalite oranları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu (p>0,05). SONUÇ: Çalışmamız, hem PENG bloğu hem de LİA'nın postoperatif dönemde benzer şekilde analjezik etkinlik gösterse de spinal anestezi öncesinde uygulanan PENG bloğunun spinal pozisyonlama sırasındaki ağrıyı etkili bir şekilde azalttığı, daha az opioid ihtiyacı gerektirdiği ve spinal pozisyon verilme işlemini kolaylaştırdığı gösterildi.