Sürücü belgesine sahip obez hastaların uyku apne sendromu durumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET MAHSUN
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, sürücü belgesine sahip ve vücut kitle indeksi (VKİ) ≥33 kg/m² olan obez bireylerde obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS) tarama ve tanı süreçlerini değerlendirmek, mevcut mevzuatın sahadaki uygulanabilirliğini incelemek ve OSAS ile trafik güvenliği arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel, tanımlayıcı ve analitik çalışma, Bursa'da bir aile sağlığı merkezinde izlenen VKİ ≥33 kg/m² olan ve sürücü belgesine sahip 351 obez bireyde yürütülmüştür. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri Olgu Rapor Formu ile, OSAS riski STOP-BANG anketi ile değerlendirilmiştir. Geçmişte polisomnografi (PSG) ile OSAS tanısı alma durumu katılımcı beyanına dayalı olarak sorgulanmıştır. Trafik kazası öyküsü, sağlık raporunun alındığı kurum türü ve klinik değişkenler analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların tamamı VKİ ≥33 kg/m² olmasına rağmen yalnızca %28,5'i geçmişte PSG'ye yönlendirilmiştir. STOP-BANG anketine göre vakaların %27,6'sı yüksek OSAS riski taşımaktadır. PSG ile değerlendirilmemiş grupta bireylerin %22,3'ü yüksek STOP-BANG risk grubunda yer alırken, PSG ile OSAS tanısı alan grupta orta ve yüksek risk grupları her biri %41,0 oranında temsil edilmiştir. Geçmişte PSG'ye yönlendirilmeyen vakaların %53,8'i devlet hastaneleri dışında yer alan özel sağlık kurulluşlarından ehliyetleri için rapor almıştır. PSG'ye yönlendirilen bireylerde erkek cinsiyet ve kronik hastalık prevalansı daha yüksektir. Regresyon analizinde STOP-BANG etkisi kontrol edildiğinde kardiyak hastalık varlığı geçmişte OSAS tanısı alma riskini 2,62 kat (p 0,05); buna karşın daha şiddetli uyku apnesi belirtileri gösteren bireylerde yaralanmalı trafik kazaları daha sık (p=0,05) görülmüştür. STOP-BANG için ROC analizinde AUC değeri 0,64 (p<0,001) olarak bulunmuştur. Sonuç: VKİ ≥33 kg/m² olan obez sürücülerde OSAS tarama ve tanı süreçlerinin, yürürlükteki mevzuata rağmen sahada yeterince uygulanmadığı görülmektedir. STOP-BANG anketi birinci basamakta OSAS için pratik ve umut verici bir tarama aracı olup, özellikle yüksek riskli bireylerin objektif tanısal yöntemlere yönlendirilmesinde kullanılabilir. OSAS'a bağlı trafik güvenliği risklerinin azaltılabilmesi için mevzuatın uygulanabilirliğinin güçlendirilmesi, kurumlar arası uygulama farklılıklarının azaltılması ve birinci basamak–uzmanlık hizmetleri arasında yapılandırılmış yönlendirme algoritmalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Obstrüktif uyku apne sendromu, obezite, STOP-BANG, polisomnografi, sürüş güvenliği, birinci basamak sağlık hizmetleri