Fiziksel engelli kadınların prekonsepsiyonel dönem sağlık davranışları ile sağlık hizmetlerine erişim durumlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAĞMUR ÖZDEN
Danışman: Gönül KURT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, fiziksel engelli kadınların prekonsepsiyonel dönem sağlık davranışları ile sağlık hizmetlerine erişim durumlarının belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel bir çalışma olup, Ankara Büyükşehir Belediyesi Engelliler ve Rehabilitasyon Şube Müdürlüğü'nde, Ocak-Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 125 fiziksel engelli kadın ile görüşülmüştür. Verilerin toplanmasında Katılımcı Tanılama Formu, Prekonsepsiyonel Dönem Sağlık Davranışı Ölçeği (PDSDÖ) kullanılmıştır. Araştırma verilerinin istatistiksel analizlerinde IBM SPSS Statistics 26.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; kesikli veriler için sayı, yüzde, sürekli veriler için ortalama+standart sapma olarak gösterilmiştir. İki grup arasındaki fark bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla grup arasındaki fark tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA) ile değerlendirilmiştir. ANOVA sonucunda varyans homojenliğini sağlayan değişkenlerde gruplar arasındaki fark incelemesi için Bonferroni, varyans homojenliğini sağlamayan değişkenlerde Tamhane's T2 testine bakılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma kapsamındaki fiziksel engelli kadınların %57,6'sı ortopedik engelli olup, %72'si doğuştan engele sahiptir. Kadınların ortalama engel süresi 28,81±11,67 yıl olup engel derecesi yüzde ortalaması 59,89±13,91'dır. Kadınların %92,8'inin prekonsepsiyonel bakım kavramını duymadığı ve prekonsepsiyonel bakım hizmetini nereden alacağını bilmediği saptanmıştır. Kadınların PDSDÖ toplam puan ortalaması 28,53±4,92'dür. Üniversite mezunu olan fiziksel engelli kadınların PDSDÖ beslenme ve uyku alt boyutu puan ortalamalarının ilköğretim mezunu olan kadınlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p=0,034). Bir engeli olan ve doğuştan engelli olan kadınların PDSDÖ toplam puanı iki ve daha fazla engeli olan ve sonradan engelli olan kadınlara göre daha yüksektir (p<0,05). Engellilik süresi fazla olan kadınların daha olumlu prekonsepsiyonel dönem sağlık davranışlarına sahip olduğu saptanmıştır (p<0,001). Kadınların %68'i sağlık hizmetine ulaşmakta herhangi bir zorluk yaşamadığını ifade etmiştir. Sonuç: Araştırma kapsamındaki fiziksel engelli kadınların prekonsepsiyonel dönem olumlu sağlık davranışlarına sahip olduğu belirlenmiştir. Kadınların prekonsepsiyonel dönemde gebelikte olası sağlık sorunlarının önlenmesine yönelik koruyucu sağlık davranışlarına dikkat ettikleri, riskli davranışlardan kaçındıkları, dengeli beslenme ve uyku düzenlerine dikkat ettikleri görülmüştür. Eğitim durumu, engel türü, engel sayısı, engel süresi ve engel zamanının prekonsepsiyonel dönem sağlık davranışlarını etkilediği saptanmıştır. Fiziksel engelli kadınların prekonsepsiyonel dönem sağlık davranışlarının, gereksinimlerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi ihtiyaca yönelik nitelikli bir hemşirelik bakım ve danışmanlık hizmetlerinin planlanması açısından önemlidir.