Çocukluk çağında yüksek serum vitamin B12 düzeyinin epidemiyolojisi ve malignite ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP BEGÜM BAYSAL KAYA
Danışman: Dildar Bahar GENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Serum B12 vitamin düzey ölçümü; toplumda vitamin B12 eksikliğinin sık görülmesi yanı sıra hızlı, kolay ve ucuz bir yöntem olması nedeniyle sıklıkla yapılmaktadır. Ancak, yüksek serum B12 düzeylerinin klinik anlamı ve etyolojisi, eksiklik kadar iyi bilinmemektedir. Erişkinlerde yüksek serum B12 düzeylerinin solid neoplazmlar, hematolojik maligniteler, karaciğer ve böbrek hastalıkları ile ilişkili olduğu bildirilmişken, çocuk hastalarla ilgili literatür sınırlıdır ve çelişkili sonuçlar sunmaktadır. Bu çalışmada çocuklarda yüksek serum vitamin B12 düzeyinin malignite ve kronik hastalık varlığı açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İkincil olarak, kanser tanısı almış çocuk hastalarda tanı anında serum vitamin B12 düzey yüksekliğinin sıklığı araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 2019-2022 yılları arasında serum vitamin B12 düzeyi >1000 ng/l olarak belirlenen, 0-18 yaş arası olguları kapsayan retrospektif bir klinik araştırmadır. İkincil olarak, hastanemizde kanser tanısı almış çocuk hastalarda tanı anında serum vitamin B12 düzeyinin yükseklik sıklığı da araştırılmıştır. Hastane işletim sistemi (PANATES) kullanılarak; biyokimya laboratuvarında serum B12 vitamini ölçülen toplam 37115 olgu tanımlanmıştır. Serum vitamin B12 düzeyi >1000 ng/l olan 558 olgu saptanmış, izlem süresi 6 aydan kısa olan ya da iletişime geçilemeyen 51 olgu istatistiksel karşılaştırmalar için çalışma dışı bırakılarak 507 hastanın verileri analiz edilmiştir. Hastaların yaşı, cinsiyeti, serum vitamin B12 düzeyleri, başvurdukları poliklinikler, ön tanıları, kronik hastalıkları, son muayene tarihleri, vitamin B12 kullanımı olup olmadığı, varsa kontrol serum vitamin B12 değerleri, hemogram ve biyokimya değerleri hastane bilgi yönetim sistemindeki (HBYS) hasta epikriz raporları, e-nabız kayıtları incelenerek ve gerekli durumlarda olgular telefonla aranarak elde edilmiştir. Ayrıca 2013-2024 yılları arasında hastanemizde malignite nedeniyle takip edilen 174 pediatrik hastanın tanı anındaki bilgileri hastane kayıtlarından elde edilmiştir. Hastaların kanser türü, cinsiyetleri, yaşları, tanı anındaki ve kontroldeki serum vitamin B12 değerleri, hemogram ve biyokimya değerleri analiz edilmiştir. Bulgular: Bu retrospektif çalışmada, 2019-2022 yılları arasında serum vitamin B12 düzeyi >1000 ng/l olan 558 çocuk ve ergen (310 kız, 248 erkek) incelenmiştir. Olguların yaşları medyan 5,02 yıl (0,3-18 yıl) olup, %55,7'si 0-10 yaş aralığındadır. Ortalama serum vitamin B12 düzeyi 1307 ng/l olarak belirlenmiş ve yaş grupları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). En yüksek düzeyler 14-18 yaş grubunda tespit edilmiştir. Olguların %33,2'sinde vitamin B12 kullanımı mevcuttur ve bu hastalarda serum düzeyleri anlamlı derecede yüksektir (p<0,000). Serum vitamin B12 düzeyi yüksekliği, genellikle rutin muayeneler (%15,4), enfeksiyonlar (%13,3) ve gastrointestinal hastalıklarla (%12,9) ilişkilendirilmiştir. Kronik hastalık tanısı olan olgularda serum düzeyleri, olmayanlara kıyasla anlamlı derecede yüksektir (1348 ng/l vs. 1282 ng/l, p=0,007). Bu kronik hastalıklar arasında en yaygın olanlar gastroenterolojik ve nörolojik hastalıklar olup, en sık görülen tanı protein enerji malnütrisyonudur. Serum vitamin B12 düzey yüksekliği malignite tanısı anında sadece dört hastada saptanmıştır. Ancak bu hastalar izole vitamin B12 yüksekliği nedeniyle tetkik edilen hastalar olmayıp klinik şikayeti, patolojik laboratuvar veya muayene bulgusu olan hastalardır. Sonuç: Yüksek serum vitamin B12 düzeylerinin büyük çoğunluğu, rutin muayeneler veya nutrisyonel eksiklikler kapsamında yapılan tetkiklerde insidental olarak belirlenmiştir. Serum vitamin B12 yüksekliği olan hastalarda, B12 vitamin takviyesi kullanımı önemli bir etiyolojik faktör olarak saptanmış; ayrıca, bu hastaların büyük bir kısmında gastroenterolojik, nörolojik ve metabolik hastalıklar gibi kronik hastalıkların varlığı dikkat çekmiştir. Çalışmamızda, yüksek serum vitamin B12 düzeyleri ile malignite arasında anlamlı bir ilişki bulunmamış; malignite tanısı alan hastalarda serum vitamin B12 düzeyleri genellikle normal veya düşük düzeylerde gözlenmiştir. Sonuç olarak, yüksek serum vitamin B12 düzeylerinin klinik olarak izole bir malignite göstergesi olmadığı düşünülmüştür.