İlk atak psikoz hastalarında otistik belirti şiddeti ile frontal lob fonksiyonları, bireysel ve sosyal perfomans ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DAVUT GENÇ

Danışman: Hüseyin GÜLEÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Şizofrenik bozukluklarda klinik belirtilerin tanısal geçerlilik üzerindeki etkisi hala tartışmalıdır. Yaygın kullanılan tanı sınıflandırma kaynaklarında (ICD, DSM) şizofreni tanısında klinik belirtilerin yanı sıra seyir ve sonlanış da hesaba katılmaktadır. Hastalarda -son dönem araştırmalarda artan ilgiyle dikkat çeken- otistik belirtilerin, hastalıkta ne derecede yer aldığı/etkileşimde bulunduğu bu tartışmalara yol gösterici olabilir. Bu etkinin hastalık süresi ve ilaçların yarattığı bozucu olabilecek etkisini engellemek amacıyla ilk atak hastaları ile yürütülmesi planlandı. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel bir çalışmadır. Araştırmaya SBÜ Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri klinik ve polikliniğinde Aralık 2020-Mayıs 2021 tarihleri arasında ilk atak psikoz nedeni ile yatarak ya da ayaktan tedavi gören hastalar dahil edilmiştir. İlk atak psikoz tanımına uyan, araştırma hakkında bilgilendirilen ve araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 60 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Bu çalışma ile ilgili bilgilendirilmiş onam formunu imzalamayı kabul eden hastaların tanıları DSM-5 tanı ölçütleri ile konulmuş, diğer psikiyatrik tanıların dışlanması için SCID-5 CV (DSM 5 Eksen I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme) uygulanmıştır. Çalışmaya katılan hastaların sosyodemografik ve klinik veri formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP) ve yürütücü işlevleri değerlendirmek için Frontal Değerlendirme Bataryası (FAB) görüşmeci tarafından doldurulmuş, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu Türkçe Sürümü (WHOQOL-BREF TR) öz bildirim ölçeği olarak uygulanmıştır. Bulgular: Otistik belirti şiddetinin, erkeklerde kadınlara göre, psikotik bozukluk aile öyküsü olanlarda duygudurum bozukluğu aile öyküsü olanlara gore daha yüksek olduğu bulundu (p 0,05). Otistik belirti şiddeti yürütücü işlevler ve işlevsellik için yordayıcı değildi. Sonuç: Çalışmamız ilk atak psikoz hastalarında otistik belirtilerin yürütücü işlevler ve işlevsellikle olan ilişkisini inceleyen ilk çalışmadır. Sonuçlar ilk atak psikoz hastalarında otistik belirtilerin daha kötü işlevsellik ve daha kötü yürütücü işlevlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Konu ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinilebilmesi ve ilişkinin yönünün belirlenebilmesi için hastalarda uzunlamasına izlem çalışmalarıyla beraber daha fazla örneklem grubunu içeren araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Otistik belirtiler, ilk atak psikoz, şizofreni, yürütücü işlevler, yaşam kalitesi, işlevsellik, tedavisiz geçen psikoz süresi