Kadınlarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin jinekolojik muayene kaygısı üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜRGE ATILGAN
Danışman: Yusuf ÜSTÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, kadınlarda sağlık okuryazarlığı ile jinekolojik muayeneye özgü kaygı arasındaki ilişkinin incelenmesi ve muayene sürecine eşlik eden durumluk anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi jinekoloji polikliniğine başvuran 300 kadın ile yürütülmüştür. Veri toplama araçları Tanıtıcı Bilgi Formu, Jinekolojik Muayene Kaygı Ölçeği (JMKÖ), Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) ve Görsel Analog Skala (VAS-Anksiyete)'dir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann–Whitney U testi, Kruskal–Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin çoğunlukla yetersiz ve sorunlu–sınırlı olduğu belirlenmiştir. Sağlık okuryazarlığı düzeylerine göre jinekolojik muayeneye özgü kaygı ve durumluk anksiyete puanları anlamlı farklılık göstermiş, sağlık okuryazarlığı arttıkça kaygı düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca toplam sağlık okuryazarlığı puanı ile her iki kaygı ölçütü arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki saptanmıştır. Olumsuz muayene deneyimi yaşayan, yeterli bilgilendirilmediğini belirten ve kaygı nedeniyle muayeneyi erteleyen kadınlarda kaygı puanları daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma, sağlık okuryazarlığı ile jinekolojik muayeneye özgü kaygı ve durumluk anksiyete arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Sağlık okuryazarlığı arttıkça kaygı düzeyinin azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca önceki muayene deneyimi, bilgilendirilme durumu ve muayeneyi erteleme davranışının kaygı ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bulgular, jinekolojik muayeneye yönelik psikolojik tepkilerin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.