Jinekoloji ve menopoz polikliniğimize başvuran 40-65 yaş arası perimenopoz ve menopoz dönemi kadınlarda osteopeni ve osteoporoz sıklığının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM ŞİRİN DONBALOĞLU
Danışman: İbrahim POLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: 40-65 yaş arası perimenopoz ve menopoz dönemindeki kadınlarda osteopeni ve osteoporoz sıklığının karşılaştırılması, kemik tarama programına perimenopozal dönemde başlamanın gerekli olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Kliniğimize başvuran 40-65 yaş arası kadınlardan, 65'i menopozal geçiş (perimenopoz) döneminde ve 85'i menopozal dönemde olmak üzere toplam 150 kişi çalışmamıza dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen bu kadınlarda spine (omurga) ve femur boynu kemik yoğunlukları ölçülerek karşılaştırılmıştır. Menopozal geçiş dönemindeki kadınlar da erken ve geç dönem ayrımı yapılarak kemik yoğunluklarındaki değişim, osteopeni ve osteoporoz sıklığı incelenmiş, menopozal dönemdeki kadınlarla karşılaştırılarak istatistiksel açıdan anlamlı fark olup olmadığına bakılmıştır. İki grup arası farklar, student's t-testi ve mann-whitney u testi ile, ikiden fazla grup tek yönlü ANOVA testi ve kruskal-wallis testi ile karşılaştırıldı. Kategorik veri analizleri, ki-kare testi ve fisher's exact testi ile yapıldı. P<0.05 altındaki sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Perimenopoz ve menopoz dönemdeki kadınlarda spine ve femur boynu T ve Z skorları incelendiğinde anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Perimenopoz dönemdeki kadınların femur T skoru ortalama±standart sapma -0,8±0,9 iken menopoz dönemdeki kadınlar da bu oran -2,1±1,0 olarak bulunmuş olup istatistiki olarak anlamlı fark olduğu görülmüştür (p<0,001). Perimenopozal dönemdeki kadınların spine T skorlamalarına bakıldığında ortalama±standart sapma değeri -1,2±1,2 iken menopozal dönemde bu oran -2,8±1,4 olarak bulunmuş olup istatistiki olarak anlamlı fark olduğu görülmüştür (p<0,001). Erken perimenopozal dönemde spine T skoru ortalama±standart sapma değeri -0,9±1,0 ve femur T skoru -0,5±0,7 iken geç perimenopozal dönemde spine T skoru -1,5±1,1 ve femur T skoru -1,1±0,8 olduğu saptanmıştır. Özellikle geç perimenopozal grupta femur ve spine T skorlarının anlamlı derecede daha düşük, kemik kaybının daha belirgin olduğu görülmüştür. Her iki grupta da spine T skorunun femur T skorundan daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuç: Osteoporoz, kırıklar nedeniyle artan tedavi maliyetleri, ölüm oranları, bireylerdeki ekonomik kayıplar ve iş gücü azalması gibi sonuçlarıyla toplum sağlığı açısından kritik bir sorundur. Bu nedenle hastalığın erken tanı ve tedavisi için mevcut tarama programlarının yeniden değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Menopoz sonrası ve menopoz dönemindeki kadınlarda kemik mineral yoğunluğu (KMY) ile ilgili geniş çalışmalar bulunsa da, menopozal geçiş sürecindeki kadınlarda KMY değişimini inceleyen araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışma, bu eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır. Yaptığımız çalışmada, özellikle geç perimenopozal dönemde kemik kaybının hızlanması, osteopeni ve osteoporozun şiddetlenmesi gibi bulgular ışığında, kemik taramalarının daha erken yaşlara çekilmesinin önemli bir ihtiyaç olduğunu düşünüyoruz. Ancak bu önerinin desteklenmesi için çok merkezli, kapsamlı ve uzun vadeli araştırmalara gereksinim olduğunu vurguluyoruz. Anahtar Kelimeler: spine kemik yoğunluğu; femur kemik yoğunluğu; menopoz; perimenopoz