Gestasyonel diyabet riski bulunan gebelere Pender'in sağlığı geliştirme modeline dayalı verilen eğitim ve danışmanlığın etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURÇİN BEKTAŞ PARDES
Danışman: Gülten GÜVENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç̧: Bu çalışmada gestasyonel diyabet riski bulunan gebelere; Pender'in sağlığı geliştirme modeline dayalı verilen eğitim ve danışmanlığın; gestasyonel diyabete yönelik bilgi düzeyi, sağlıklı yaşam davranışları, risk algısı, kan glikoz düzeyi ve gestasyonel diyabet tanısı alma oranına etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü müdahale çalışması olarak tasarlanan çalışma, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğinde 15.06.2023-15.09.2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 8-12. gebelik haftaları arasında bulunan, dahil edilme kriterlerine uyan ve gestasyonel diyabet yönünden orta ve yüksek risk faktörlerinden en az birine sahip olan 111 (müdahale:56, kontrol:55) gebe oluşturmuştur. Çalışmaya dahil olan gebelere ilk görüşmede sosyodemografik ve obstetrik veri toplama formu, gestasyonel diyabete ilişkin bilgi düzeyi formu, gebelikte sağlıklı yaşam davranışları ölçeği, gebelikte risk algısı ölçeği, beslenme takip çizelgesi ve fiziksel aktivite takip çizelgesi uygulanmıştır. Müdahale grubundaki gebelere Gebelik Şekeri Gelişmesinin Önlenmesinde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeline Dayalı Sağlıklı Yaşam Davranışları Eğitimi verilmiş ve her iki haftada bir danışmanlık görüşmeleri yapılmıştır. Kontrol grubundaki gebeler rutin antenatal bakım almışlardır. 24-28. gebelik haftasında 50 gr. oral glikoz tolerans testi yapılması sonrasında her iki grup için son görüşme gerçekleştirilmiş, ilk görüşmede uygulanan ölçme araçları tekrar uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde ve tanımlayıcı istatistikler, Kolmogorov-Smirnov Uyum İyiliği testi, Independent Sample t testi, Paired Sample t testi, Tekrarlı Ölçümler Anova Testi, Ki-kare Bağımsızlık Testi, Fisher'in Kesin Testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan gebelerin gebelik haftası ortalaması müdahale grubunda 9,891,38, kontrol grubunda 9,981,40 olarak belirlenmiştir. Eğitim öncesi müdahale ve kontrol grubunun gestasyonel diyabete ilişkin bilgi düzeyi, gebelikte sağlıklı yaşam davranışları ve gebelikte risk algısı ön test puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0,05). Gebelik Şekeri Gelişmesinin Önlenmesinde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeline Dayalı Sağlıklı Yaşam Davranışları Eğitimi uygulanan müdahale grubu gebelerin gestasyonel diyabete ilişkin bilgi düzeyi, gebelikte sağlıklı yaşam davranışları ve gebelikte risk algısı son test puan ortalaması kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p 0,05). Sonuç: Gebelik Şekeri Gelişmesinin Önlenmesinde Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeline Dayalı Sağlıklı Yaşam Davranışları Eğitiminin gestasyonel diyabet yönünden riskli gebelerin bilgi düzeyini ve gebelikte sağlıklı yaşam davranışları arttırmada, gebelikte risk algısını ve kan glikoz düzeylerini azaltmada etkili olduğu bulunmuştur. Gestasyonel diyabet açısından riskli kadınların doğum öncesi bakım için sağlık kuruluşlarına geldikleri ilk ziyarette belirlenmesi ve rutin antenatal izlem sürecinde gestasyonel diyabetin önlenmesine yönelik eğitim planlanması gerektiği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Gestasyonel diyabet, Pender'in sağlığı geliştirme modeli, Riskli gebe, Eğitim ve danışmanlık.