Geriatrik populasyonda ilaç hipersensitivite reaksiyonlarının hastaların komorbiditeleri ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLI ELİF DOĞAN MOUSTAFA
Danışman: Nida ÖZTOP UZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Geriatrik popülasyonda alerjik hastalıkların prevalansı, çevresel değişiklikler ve yaşam süresinin uzaması nedeniyle artmaktadır. Ancak, komorbiditelerin bu yaş grubunda ilaç hipersensitivite reaksiyonlarına (İHR) yatkınlık oluşturup oluşturmadığına dair veriler sınırlıdır. Bu çalışma, hastanemize başvuran geriatrik hastalarda İHR'nin klinik özelliklerini, komorbiditeler ile ilişkisini ve etkileyen faktörleri araştırmayı; ayrıca yaşlı ve genç erişkinler arasında İHR gelişimine etki eden risk faktörlerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Materyal ve Metot: Tek merkezli, retrospektif olarak tasarlanan çalışmamıza, İHR şüphesiyle başvuran ve ilaç provokasyon testi (İPT) uygulanan 65 yaş ve üzeri 100 hasta ile kontrol grubu olarak seçilen 65 yaş altı 100 hasta dahil edildi. Hastaların demografik verileri, klinik öyküleri, Charlson Komorbidite İndeksi (CCI), ilaç alerji öyküsü, şüpheli ajanlar, bulgular ve provokasyon testi sonuçları retrospektif olarak hasta dosyalarından incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen geriatrik vaka grubunun yaş ortalaması 69,6±4,51 yıl olup, hastaların %81'i kadındı. Geriatrik grupta 68 hastada komorbid hastalık saptandı ve en sık görülen komorbid hastalık hipertansiyon (n=36) olarak saptanırken, diğer en sık komorbid hastalık diyabet (n=21) idi. İHR'ye en sık neden olan ilaç grubu antibiyotikler (n=48) olarak belirlenirken, ilaç dağılımları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark izlenmedi (p=0,528). Literatürle uyumlu olarak, hipersensitivite reaksiyonlarının en sık görüldüğü ilaç grupları antibiyotikler ve nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ) idi; ancak yaş grupları arasında anlamlı farklılık saptanmadı. İHR bulguları incelendiğinde antibiyotiklere bağlı anjiyoödem gelişim oranı diğer ilaç gruplarına göre anlamlı düzeyde düşük bulundu (p=0,009). İlaç provokasyon testinde reaksiyon gelişen ve gelişmeyen hastalar arasında yapılan Charlson Komorbidite İndeksi (CCI) karşılaştırmasında, reaksiyon gelişmeyenlerde ortanca değer 2 (3), gelişenlerde ise 2 (2) olup gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,181). Sonuç: Geriatrik popülasyonda yapılan ilaç provokasyon testlerinin güvenilir olduğu ve komorbid hastalık olmasının reaksiyon riski üzerine anlamlı etkisinin olmadığı ve mevcut durumun erişkin popülasyona göre anlamlı risk artışına neden olmadığını göstermektedir Anahtar Kelimeler: Geriatri, İlaç hipersensitivite reaksiyonları, komorbidite