Hemodiyalizin spinal servikal paravertebral kaslar üzerine etkisinin manyetik rezonanas görüntüleme bulguları ile incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERTAÇ TATAR
Danışman: Hülya YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemodiyaliz tedavisi uygulanan kronik böbrek yetmezliği (KBY) hastalarında spinal servikal paravertebral kaslarda (multifidus ve semispinalis cervicis) meydana gelen morfolojik değişiklikleri; yani kas hacmindeki azalma ve intramüsküler yağ infiltrasyonundaki artışı, henüz diyalize başlanmamış KBY hastaları ve sağlıklı bireylerle karşılaştırmalı olarak manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile kantitatif biçimde değerlendirmektir. Ayrıca, kas parametrelerindeki değişimin KBY evresi ve hemodiyaliz süresiyle ilişkisi de araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu tek merkezli, retrospektif, vaka-kontrol tipindeki çalışmaya, boyun ağrısı nedeniyle MRG çekilen 45 hemodiyaliz hastası, 33 diyaliz öncesi KBY hastası ve 35 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların servikal bölge MRG'lerinde multifidus ve semispinalis cervicis kaslarının hacmi ile intramüsküler yağ oranı, T2 ağırlıklı Dixon sekansı kullanılarak C3-T1 düzeyinde aksiyel kesitlerde ölçülmüş, kas hacmi C5 korpus alanına normalize edilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda parametrik ve non-parametrik testler kullanılmış, KBY evreleri ve diyaliz süresi ile kas parametreleri arasındaki ilişkiler korelasyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Hemodiyaliz grubunda, servikal multifidus ve semispinalis cervicis kaslarının hem toplam hacmi hem de normalize edilmiş hacmi, diyalize girmeyen KBY hastaları ve sağlıklı kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (ortalama kas hacmi sırasıyla 1147,7 mm³, 1363,0 mm³ ve 1486,6 mm³; p<0,001). Ayrıca, kas içi yağ infiltrasyonu oranı hemodiyaliz hastalarında en yüksek değerlerde izlenirken, bu oran KBY grubunda orta düzeyde, sağlıklı grupta ise en düşük seviyede tespit edilmiştir (sırasıyla %37,28, %31,41 ve %27,16; p<0,001). Diyaliz süresi uzadıkça kas içi yağ infiltrasyonu oranında anlamlı artış saptanmıştır. KBY evreleri arasında kas hacmi açısından anlamlı fark izlenmezken, evre ilerledikçe kas içi yağ infiltrasyon oranı kademeli olarak yükselmiştir. Sonuç: Hemodiyaliz alan KBY hastalarında spinal servikal paravertebral kaslarda ileri düzeyde atrofi ve yağ infiltrasyonu saptanmıştır. Bu değişiklikler, hastalık ilerledikçe ve diyaliz süresi arttıkça daha da belirginleşmektedir. Çalışmamız, servikal bölge kaslarındaki bu morfolojik değişiklikleri kantitatif olarak gösteren ilk çalışmalardan biri olup, kas sağlığının bütüncül değerlendirilmesinin ve erken dönemde müdahalenin önemini vurgulamaktadır.