Aile sağlığı merkezi çalışanlarının kronik ağrılı hastaya yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜKEN YILDIRIM
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kronik ağrı; fizyolojik, psikolojik, ekonomik vb., birçok soruna yol açan bir halk sağlığı problemidir. Bu nedenle, kronik ağrının etkin yönetimi oldukça önem taşımaktadır. Sağlık çalışanlarının kronik ağrılı hastaya yönelik tutumları, hastaların ağrı algısını ve tedaviye uyumunu etkileyebilmektedir. Sağlık çalışanlarının bu tutumları ise çeşitli faktörlere bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Biz de bu çalışmada aile sağlığı merkezi (ASM) sağlık çalışanlarının kronik ağrılı hastaya yönelik tutumlarını ve bu tutumları etkileyen faktörleri değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma gözlemsel ve kesitsel tipte bir araştırma olarak planlandı. Çalışma kapsamında 01.10.2024 – 01.04.2025 tarihleri arasında İstanbul Bağcılar ilçesine bağlı 48 ASM'ye ziyaret gerçekleştirildi. Araştırma evrenini, ilçedeki aktif hizmet veren 219 aile hekimliği biriminde görev yapan 438 sağlık çalışanı oluşturmuş; dahil edilme kriterlerini karşılayan 325 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma verileri, tarafımızca literatür taraması yapılarak oluşturulan Sosyodemografik Bilgi Formu ve Sağlık Çalışanlarının Kronik Ağrılı Hastalara Yönelik Tutumu Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edildi. Veriler, IBM Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 22.0 programı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Araştırmaya 325 sağlık çalışanı dahil edildi ve katılımcıların çoğunluğu kadın (%70,2) ve evliydi (%60,6). Katılımcıların %21,5'inin kronik hastalığı, %22,2'sinin daha önce uzun süreli ağrı yaşadığı, %30,8'inin ise ailesinde kronik ağrı yaşayan birey olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %39,4'ü pratisyen aile hekimi, %9,8'i uzman aile hekimi, %50,8'i ise aile sağlığı çalışanı (ASÇ) idi. Katılımcıların %70,5'i 3001-4000 nüfuslu ASM'lerde görev yapmakta ve %21,2'si günlük 76 ve üzeri hasta bakmaktadır. Katılımcıların %39,4'ü kronik ağrının süresini 12 hafta ve üzeri olarak belirtmiştir. Kronik ağrı süresine ilişkin doğru bilgiye en çok sahip grup uzman aile hekimleriydi (%53,1). Tutum ölçeği kapsamında; duyarlılık yönelimi puan ortalaması 3,7±0,7, yanılgı yönelimi puan ortalaması 3,3±0,7 ve genel ölçek puan ortalaması 7,0±1,1 olarak bulunmuştur. Demografik değişkenlerle (yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma, kronik hastalık durumu vb.) ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Mesleki değişkenler açısından değerlendirildiğinde, meslek grubu ile hem yanılgı yönelimi puanı (p=0,003) hem de genel ölçek puanı (p=0,002) arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. ASÇ'lerin yanılgı yönelimi ve genel tutum puanları, pratisyen ve uzman aile hekimlerine kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte meslekteki yıl, ASM'de çalışma süresi, çalışılan ASM nüfusu ve günlük hasta sayısı ile tutum puanları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamız, sağlık çalışanlarının kronik ağrılı hastalara yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Tutum puanları meslek grubuna göre anlamlı farklılık gösterirken, demografik özellikler ve kişisel ağrı deneyimi ile anlamlı bir fark saptanmamıştır.