Boy kısalığı olan okul çağı çocuklarda akran zorbalığı sıklığının ve bu durumun emosyonel ve fiziksel sağlık ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VEFA ŞİPAR
Danışman: Esra Deniz PAPATYA ÇAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünya genelinde sık görülen bir durum olan akran zorbalığı son dönemlerde daha da yaygınlaşmıştır. Zorbalık sürecinin temel özelliği zorba ve mağdur arasında belirgin bir güç farkı olmasıdır. Çalışmamızda zorbalığa uğramak için bir risk faktörü olarak tanımlanmış olan kısa boylu çocuklarda ve kontrol grubu olarak fizyolojik olarak büyüme gelişme değerleri yaşına uygun olan çocuklarda ; 1.Zorbalığın görülme sıklığı (zorba ve mağdur olma) 2. Zorbalıkla ilişkili bireysel (cinsiyet, yaş, akademik başarı, obezite, ek fiziksel hastalık, boy kısalığının tipi -orantılı/orantısız) ve ailesel (ebeveyn eğitimi, aile geliri, aile yapısı) özelliklerinin 3. Zorbalığın genel fiziksel sağlık ve emosyonel sağlık (anksiyete ve depresyon) üzerindeki etkisinin incelenmesi ve iki grup arasında karşılaştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel-tanımlayıcı özellikteki bu çalışmaya, 2020 yılının Eylül ve Aralık aylarında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Endokrinoloji polikliniğine başvuran 8-18 yaşında boy kısalığı tanısı alan ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerine ayaktan başvuran 8-18 yaş aralığında, kronik hastalığı olmayan kontrol grubu çocuklar alınmıştır. Çocuk ve velisine çalışmanın amacı, detayları anlatılmış, katılım gönüllülük esasına dayanmıştır. Ankette çocuğa ve aileye yönelik tanımlayıcı bilgiler , son bir yıl içinde somatik yakınmalarının olup olmadığı, sıklığı, doktor ve acil başvurusu olup olmadığı sorgulanmış, Çocuklarda Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Çocuklarda Anksiyete Bozuklukları Tarama Ölçeği (ÇABTÖ ) ve Çocuklarda Zorbalık Ölçeği anketi katılımcı çocuklar tarafından doldurulmuştur. Bulgular: Çalışmamıza 60 kısa boylu ( boy SSS -2,77±0,66 ), 68 boy ve kiloları normal ( boy sds 0,11±1 ) çocuk olmak üzere toplam 128 çocuk katılmıştır. Kısa boylu kız çocuk sayısı 26 ( %43,33), erkek çocuk sayısı 34 (%56,67), kontrol grubunda ise kız çocuk sayısı 35 (%51,47) , erkek çocuk sayısı 33'tü (%48,53). Her iki grupta zorbalığa maruziyet ve zorbalık saptandı. Boy kısalığı olanların 35'inin (%58,33) zorbalık yaptığı, 55'inin (%91,66) zorbalığa maruz kaldığı, kontrol grubunda ise çocukların 52'sinin (%76,47) zorbalık yaptığı, 49 'unun (%72,05 ) zorbalığa maruz kaldığı görüldü. Kontrol grubunda ÇDÖ-depresyon ölçeğinde ortalama puan 6,71±4,69, ÇABTÖ-anksiyete bozukluğu ölçeği puanı ortalama 18,1±10,6'ydı. Boy kısalığı olan grupta ÇDÖ-depresyon ölçeği , ortalama 8,65±4,18, ÇABTÖ-anksiyete bozukluğu ölçeği ortalama 19,92±10,29'du. Ortalama ÇABTÖ puanı her iki grupta anlamlı farklılık göstermese de, ortalama ÇDÖ puanı kısa boylu çocuklarda daha yüksekti. Gruplara göre yapılan incelemede ders başarısı, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, ailenin aylık geliri dağılımında kontrol grubu daha iyi, eğitimli, iyi gelirli olmakla beraber, anne baba arasında akraba evliliği oranı boy kısalığı olan grupta diğerine göre daha sıktı. Son bir yılda doktor başvurusu, baş ağrısı, karın ağrısı ve sırt ağrısı gibi somatik yakınma bulguları dağılımlarının gruplara göre anlamlı farklılık gösterdiği ve kısa boylu grupta somatik yakınma puanının kontrol gruba göre daha fazla olduğu tespit edildi. Boy kısalığı olan grupta ders başarısına göre karşılaştırma yapıldığında ders başarısı orta olanların, iyi olanlara kıyasla mağdur puanının daha yüksek olduğu, yani rölatif olarak derslerinde daha başarılı olanların zorbalığa daha az uğradığı tespit edildi. Boy kısalığı olan grupta ÇDÖ Puanı düzeylerinde komorbid fiziksel hastalık varlık durumuna göre anlamlı farklılık olduğu tespit edildi, başka bir deyimle komorbid hastalığı olanların daha depresif olduğu görüldü. Sonuç: Çalışma sonucuna göre okul çağı çocuklarda zorbalık yaygın bir durumdur. Hem boy kısalığı olan grupta, hem de sağlıklı grupta zorbalık yaygındır. Zorbalık durumu çocuğun psikososyal ve fizyolojik haline de yansımakta, depresyon, anksiyete düzeylerini etkilemekte ve somatik yakınmalara sebep olabilmektedir. Bütün bu durumları göz önünde bulundurarak sağlık çalışanları, çocukları sık sık zorbalık açısından sorgulamalı, okullarda rehber öğretmenler çocuklara, ailelere akran zorbalığına karşı bilgilendirici eğitimler, seminerler vermeli, anne, babalar çocukların fiziksel ve ruhsal durumlarını takip etmeye önem vermelidir. Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, boy kısalığı