Obezite durumuna göre tıkınırcasına yeme davranışı ve uyku kalitesinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ECE KOÇ

Danışman: Seçil ARICA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran erişkin bireylerde obezite durumuna göre tıkınırcasına yeme davranışı ve uyku kalitesini incelemek; bu değişkenler arasındaki ilişkileri ve obezitenin bağımsız belirleyicilerini değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu çalışma, etik kurul onayı sonrasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerinde yürütülmüştür. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri toplam 200 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri kaydedilmiş; boy ve kilo ölçümleri yapılarak vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanmıştır. Tıkınırcasına yeme davranışı Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu Ölçeği (TYBÖ), uyku kalitesi ise Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ/PSQI) ile değerlendirilmiştir. Veriler IBM SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. BULGULAR: Katılımcıların %42,6'sı obez grubunda yer almaktadır. Obez bireylerin PUKİ/PSQI toplam skorları obez olmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Kötü uyku kalitesi obez grupta belirgin olarak daha yaygındır. Tıkınırcasına yeme davranışı obez bireylerde obez olmayanlara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,001). TYBÖ toplam skoru ile PUKİ/PSQI toplam skoru arasında pozitif ve güçlü bir ilişki saptanmıştır (ρ=0,645; p<0,001). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, PUKİ/PSQI toplam skoru obeziteyi bağımsız olarak yordayan tek anlamlı değişken olarak bulunmuştur (OR=1,13; %95 GA: 1,05–1,21). SONUÇ: Bu çalışmada obezitenin, kötü uyku kalitesi ve artmış tıkınırcasına yeme davranışı ile yakından ilişkili olduğu gösterilmiştir. Uyku kalitesi, obezite gelişiminde bağımsız ve güçlü bir belirleyici olarak öne çıkmaktadır. Bulgular, birinci basamakta obezite yönetiminde yalnızca kilo ölçümüne değil; uyku düzeni ve yeme davranışlarının da bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.