Şizofreni ve şizoaffektif bozukluk tanılı hastaların iyileşmeye bakış açılarının; Semptom düzeyi, sosyal destek, işlevsellik düzeyi, yeti yitimi derecesi, karşılanmış-karşılanmamış ihtiyaçlar ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELTEM DERYA ŞAHİN
Danışman: Akfer KARAOĞLAN KAHILOĞULLARI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ŞİZOFRENİ VE ŞİZOAFFEKTİF BOZUKLUK TANILI HASTALARIN İYİLEŞMEYE BAKIŞ AÇILARININ; SEMPTOM DÜZEYİ, SOSYAL DESTEK, İŞLEVSELLİK DÜZEYİ, YETİ YİTİMİ DERECESİ, KARŞILANMIŞ-KARŞILANMAMIŞ İHTİYAÇLAR İLE İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ AMAÇ: Bu çalışmada şizofreni ve şizoaffektif bozukluk tanılı hastaların iyileşmeye bakış açılarının; semptom düzeyi, sosyal destek, işlevsellik düzeyi, yetiyitimi derecesi, karşılanmış-karşılanmamış ihtiyaçlar, bakım veren yükü ile ilişkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği Toplum Ruh Sağlığı Merkezi, yataklı servisi ve erişkin polikliniğine Mart- Nisan 2020 tarihleri arasında başvuran hastalar ve bakım verenleri davet edilmiş, bilgilendirilmiş onam alınanlar gönüllülük esasına göre çalışmaya dahil edilmiştir. 101 hasta ve 77 hasta yakını ile yapılan çalışmada değerlendirme için hem hasta hem yakınlarına yönelik düzenlenen Sosyodemografik Veri Fromu, Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS), Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SANS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, Camberwell Gereksinim Değerlendirme Kısa Formu (CANSAS), İyileşme Değerlendirme Ölçeği (RAS-DS), Dünya Sağlık Örgütü Yetiyitimi Değerlendirme Çizelgesi (WHODAS 2.0), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL 100-TR), Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği (ZBVYÖ) kullanılmıştır. BULGULAR: Çalışmamızda yaş, cinsiyet, hastalık tanısı, ailede ruhsal hasalık öyküsü gibi demografik verilerle RAS-DS puanları arasında korelasyon saptanmamışken; hastanın eğitim yılı RAS-DS ile pozitif yönde korele saptanmıştır. RAS-DS toplam ölçek puanı ile SAPS puanları arasında ilişki saptanmamış olup; SANS ölçek toplam ve özellikle anhedoni, avolüsyon alt ölçek puanları ters yönlü anlamlı korele sonuçlanmıştır. RAS-DS toplam ölçek puanları ile hasta ve hekim tarafından değerlendirilen CANSAS karşılanmamış ve toplam ihtiyaç puanları arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca RAS-DS toplam ölçek puanları WHOQOL-100 TR toplam ve sosyal ilişkiler alt ölçeği ile pozitif yönde anlamlı korele saptanmışken; RAS-DS puanları ile WHODAS 2.0 negatif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur. RAS-DS toplam, fonksiyonel iyileşme ve klinik iyileşme alt ölçek puanları ile ZBVYÖ toplumsal ilişkilerde bozulma alt boyutu arasında ters yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. SONUÇ: Şizofreni hastalarının iyileşme ve topluma tam entegrasyonunu sağlama sürecinde sosyal ve çevresel engellerden arındırılmış bir ortam ideal olarak tanımlanmaktadır. Çünkü iyileşme, ihtiyaç duyulan desteğin karşılanması ile birlikte, toplumdaki diğer bireylerle eşit olarak yaşamın tüm yönlerine katılabilme ile ilgili bir süreçtir. Buna göre; hastaların iyileşme tanımlarının kaliteli, tatmin edici ve üretken bir yaşam ile ilişkili olduğu; özellikle negatif semptomların çalışmamızdaki iyileşme ile ilişkisine bakarak, negatif semptomlara yönelik daha kapsamlı ruh sağlığı hizmetlerin üretilmesinin uygun olacağı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: iyileşme, şizofreni, yetiyitimi, semptomatoloji, karşılanmış-karşılanmamış ihtiyaçlar, bakım veren yükü, sosyal destek