Mastektomili kadınlara verilen akran yönderliği modelinin benlik saygısı ve hastalığı kabullenmesi üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, CERRAHİ HASTALIKLAR HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇİĞDEM GÜLŞEN

Danışman: Sonay GÖKTAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı, mastektomi geçirmiş kadınlara verilen akran yönderliği modelinin benlik saygısı ve hastalığı kabullenme üzerine etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü bu araştırma Mart–Ekim 2023 tarihleri arasında İstanbul'daki bir şehir hastanesinin genel cerrahi kliniğinde 60 hasta ile yürütüldü. Müdahale grubuna (n=30) yapılandırılmış akran yönderliği modeli uygulanırken, kontrol grubuna (n=30) kliniğin rutini dışında herhangi bir müdahale uygulanmadı. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) ve Hastalığa Psikososyal Uyum-Öz Bildirim Ölçeği (PAIS-SR) ile toplandı. Bulgular: Uygulama öncesi gruplar arasında benlik saygısı ve hastalığı kabullenme düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Müdahale grubunda uygulama öncesi RBSÖ puanı 1,88±0,54 iken uygulama sonrası 1,71±0,48 olduğu görüldü (p<0,001). Kontrol grubunda ise uygulama öncesi 2,03±0,50 iken, sonrası 2,20±0,56 olduğu ve uygulama sonrası gruplar arasında anlamlı fark olduğu bulundu (p<0,001). Müdahale grubunda PAIS-SR toplam puanında uygulama sonrası iyileşme olduğu saptandı ve toplam uyum puanında gruplar arasında anlamlı fark bulundu (p<0,001). Alt boyut analizlerinde ise müdahale grubunda sağlık bakımına oryantasyon ve psikolojik baskıda iyileşme olduğu belirlendi. Sonuç: Elde edilen bulgular, mastektomi geçirmiş kadınlara yönelik verilen akran yönderliği modelinin, benlik saygısını artırmada ve hastalığı kabullenmeyi desteklemede etkili olduğunu göstermektedir. Psikososyal iyilik hâlini desteklemede etkili bir yaklaşım olması nedeniyle akran yönderliği modelinin hemşirelik uygulamalarına dahil edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Akran Eğitimi, Benlik Saygısı, Hastalığı Kabullenme, Mastektomi, Meme Kanseri