Motosikletli kurye yaralanmalarında 24 saatlik klinik sonuçların belirleyicileri: Prognoz çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YİĞİT HİÇYILMAZ
Danışman: Serkan Emre EROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Bu çalışmanın amacı iş ilişkili motosikletli kurye kazalarında kaza öncesi, sırası ve sonrası faktörlerin, 24 saatlik kötü klinik sonlanımlar (cerrahi girişim gereksinimi, hastane yatışı, yoğun bakım yatışı ve mortalite) ile ilişkisinin değerlendirilmesi. İkincil amacı ise, bu faktörlerden yararlanarak kötü klinik sonlanımları öngörebilecek bir lojistik regresyon modeli oluşturmak ve modelin tanısal performansını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem:Prognoz çalışması tasarımında yapılan araştırmaSağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'nde 01.11.2023–01.05.2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya iş ilişkili motosiklet kazası nedeniyle başvurankuryeler dahil edilmiştir. Örneklem büyüklüğü lojistik regresyon modeli temel alınarak 220 olgu olarak belirlenmiştir. Veriler, Haddon matrisi esas alınarak yapılandırılmış değişken setini içeren standart veri formu aracılığı ile toplanmıştır. Değerlendirilen değişkenler kaza öncesi (yaş, eğitim seviyesi, sürüş yılı, günlük ortalama teslimat sayısı, günlük gidilen yol miktarı , haftalık toplam çalışma saati, haftada çalıştığı gün sayısı, aynı anda taşınan paket sayısı,kullandığı motorun yaşı, teslimat sırasındaki cep telefonu kullanımı, çalıştığı işyerinin kurumsal olup olmadığı, hava durumu, haftanın günü ve saati), kaza sırası (Kaza sırasındaki hız, kazanın gerçekleşme saati, kişisel koruyucu ekipman kullanımı, trafik kuralı ihlali, kazanın başka araçla çarpışma içerip içermemesi, kazanın yapıldığı yolun ışıklandırma düzeyi, motorun ilk hasar alan kısmı, sürücünün travmaya maruz kalan ilk bölgeleri) ve kaza sonrası faktörler (sosyal güvence) olarak gruplandırılmıştır. Birincil sonlanım, başvuru sonrası 24 saat içinde gelişen cerrahi girişim ihtiyacı, yoğun bakım yatışı, hospitalizasyon veya mortalite olarak tanımlanmıştır. Olası prediktörleri belirlemek amacıyla çok değişkenli lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular:Toplam 227 başvurudan 6 olgu dışlanmış, 221 hasta analiz için dahil edilmiştir.Tek değişkenli analizlerde yaş, haftalık çalışma saati, teslimatta telefon kullanımı, çarpılan araç tipi, mevsim vetravmaya maruz kalan ilk anatomik bölge olarak kafa/boyun yaralanması varlığı anlamlı bulunmuş, bu değişkenler çok değişkenli modele dahil edilmiştir.Çok değişkenli regresyon analizinde, yalnızca teslimat sırasında telefon kullanımı kötü klinik sonlanımı bağımsız ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde öngören bir risk faktörü olarak saptanmıştır (OR=54,24; p=0,029). Yaş değişkeni koruyucu yönde anlamlı bulunmuştur (OR=0,62; p=0,035); ancak bu bulgu klinik öngörülerle tam uyumlu değildir. Kafa/boyun yaralanmaları kötü prognozla güçlü bir ilişki göstermiş olmakla birlikte istatistiksel olarak sınırda kalmıştır (OR=78,74; p=0,075). Diğer değişkenler (haftalık çalışma saati, çarpılan araç, mevsim) anlamlı bulunmamıştır. Oluşturulan lojistik regresyon modelinin ayırma gücü yüksek, kalibrasyonu ise klinik açıdan kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. ROC analizi sonucunda AUC 0,949; sensitivite 0,167; spesifisite 0,988 ve doğruluk oranı 0,932 olarak hesaplanmıştır.Bu çalışmada kötü klinik sonlanım olay olarak tanımlanmıştır. Toplam 221 olgunun 12'sinde kötü sonlanım gelişmiş olup, bu durum modele dahil edilen değişken sayısına göre önerilen olay sayısı değerinin altında kalmaktadır. Bu nedenle, oluşturulan çok değişkenli modelin bulguları öncül nitelikte değerlendirilmiş ve sonuçlar yorumlanırken olay sayısının sınırlı sayısı nedeniyle aşırı uyum olasılığı göz önünde bulundurulmuştur. Sonuç:Bu çalışma, Türkiye'de motosikletli kuryelerin iş kazalarında kısa dönemli kötü klinik sonlanımların öngörülmesine yönelik öncül veriler sağlamaktadır. Bulgular, kaza sırasında cep telefonu kullanımının bağımsız ve güçlü bir risk faktörü olduğunu, yaşın ise koruyucu yönde bir etki gösterdiğini ortaya koymuştur.Ancak bu bulgu klinik beklentilerle uyumlu değildir. Kafa/boyun yaralanmaları ise güçlü bir eğilim göstermesine karşın istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır.Model ROC analizinde yüksek ayırıcı güç göstermiştir; ancak düşük sensitivite, sınırlı örneklem ve düşük olay sayısı nedeniyle bu bulgular ihtiyatla yorumlanmalıdır. Sonuçların doğrulanabilmesi için farklı merkezlerde, daha geniş örneklem gruplarında ve uzun dönem takipli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler:Klinik sonuçlar, Motosikletli kurye,Trafik kazaları