Alzheimer hastalarında tükürük kortizol düzeyinin tanısal değeri ve davranışsal semptomlarla ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RONAY BOZYEL
Danışman: Banu ÖZEN BARUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Alzheimer hastalığının hipotalamik pituiter adrenal (HPA) eksende bozulmaya neden olduğu ve bunun hastalığın davranışsal belirtileri ile ilişkili olabileceği tartışılmaktadır. Bu çalışmada Alzheimer hastalığı(AH) olan bireylerde tükürük kortizol düzeyi benzer yaş grubunda subjektif bellek yakınması olan kişiler ve sağlıklı kontrol grubu karşılaştırılmış ve kortizol düzeylerinin AH tanısında bir belirteç olarak kullanıp kullanılamayacağı araştırılmıştır. Ayrıca tükürük kortizol düzeyinin AH'da davranışsal semptomlarla ile ilişkisi incelenmiştir. Gereç ve Yöntem:Bu çalışmaprospektif, kesitsel, vaka kontrollü bir çalışma olup örneklem 3 grup olarak tasarlanmıştır. Bu 3 grup Alzheimer hastalığı tanısı olan bireyler, 60 yaş üstü unutkanlık şikâyeti ile nöroloji polikliniğine başvuran kişiler ve benzer yaş grubunda belirgin unutkanlık şikayeti olmayan sağlıklı kontrol grubundan oluşmaktadır. Katılımcılardan sabah 08:00 ve akşam 16:00'da 2 kere tükürük örneği alınıp, kortizol düzeyleri çalışılmıştır. Tüm katılımcılar kognitif ve psikiyatrik semptomlar açısından değerlendirilmiştir. Alzheimer hasta grubuna davranışsal semptomları değerlendirmek için Nöropsikiyatrik envanter uygulanmıştır. Bulgular: Alzheimer hasta grubunun akşam kortizol düzeyleri sübjektif bellek bozukluğu grubuna göre daha yüksektir (p<0,001). Alzheimer hastalarında akşam kortizol düzeyi ile NPİ halüsinasyonlar, NPİ ajitasyon, NPİ apati/kayıtsızlık, NPİ irritabilite/labilite, NPİ uyku bozuklukları, NPİ iştah ve yeme bozuklukları ve NPİ total arasında aynı yönlü korelasyon vardır. Sonuç:Sonuç olarak tükürük kortizol düzeyleri bellek yakınmaları olan kişilerin takibinde ve Alzheimer hastalığına progresyonun tespit edilmesinde tanıya destek olabilecek bir laboratuvar bulgusu olarak kullanılabilir. Ayrıca çalışmamızda Alzheimer hastalığında görülen günbatımı fenomeni altında geçen davranışsal semptomlar hem de diğer davranışsal belirtilerin yüksek akşam kortizolü ile ilişkili olarak değerlendirilmesi ve bu sonuçların ileri evre Alzheimer hastalığında daha belirgin olması, Hipotalamik-pituiter-adrenal aksın hastalığın ileri evresinde etkilenen bir yolak olarak davranışsal problemlere neden olabileceğini düşündürtmektedir. Standart tedaviler ile özellikle davranışsal semptomların tedavisinde zorlanılması bu yolak üzerinden tedavi yöntemlerinin de gündeme gelebileceğini düşündürtmektedir. Anahtar kelimeler:Alzheimer Hastalığı, , Kortizol, Davranışsal Semptomlar, Hafıza