Serebral palsili çocuklarda alt üriner sistem fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED HAMİDULLAH ÇAKMAK
Danışman: Nilüfer ELDEŞ HACIFAZLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Serebral palsi (SP), istemli hareket ve postür bozukluğuna sebep olan, kronik, ilerleyici olmayan motor bozukluktur. Alt üriner sistem (AÜS) disfonksiyonu, SP'li çocuklarda oldukça yaygındır. Bu çalışmada, SP'li çocuklarda AÜS fonksiyonlarının güncel tanı yaklaşımları doğrultusunda değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Serebral palsi tanılı 5-18 yaş arası hastaların değerlendirildiği bu kesitsel çalışma üçüncü basamak bir hastanede gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme klinik öykü, fizik muayene, işeme sonrası rezidü (PVR) ölçümü ile birlikte üriner ultrasonografi ve endikasyon varlığında ürodinamik çalışmaları içermiştir. Hastalar analiz için üç gruba ayrılmıştır; grup-1 (AÜS disfonksiyonu), grup-2 (semptomatik) ve grup-3 (asemptomatik). Bulgular: Çalışmaya SP'li 97 çocuk dahil edildi (41 kız, 56 erkek; ortanca yaş 8 yıl). Hastaların %61,8'i ambulatuvar (GMFCS I-III) ve %38,2'si non-ambulatuvar (GMFCS IV-V) idi. Hastaların %75,3'ünde en az bir AÜS semptomu saptanmıştır. İnkontinans %69,1 ile en sık görülen semptom idi. İnkontinans prevalansı non ambulatuvar hastalarda anlamlı olarak daha yüksek bulundu (%81,1'e karşı %61,7, p=0,044). İnvaziv ürodinami 19 hastada uygulanmış ve bunların %89,5'inde AÜS disfonksiyonu tanısı konulmuştur (tüm popülasyonun %19,3'ü). Prematürite oranı AÜS disfonksiyonu olan hastalarda anlamlı olarak daha yüksek saptandı (%94,1'e karşı %64,8, p=0,017). Binary lojistik regresyon analizinde artmış PVR, AÜS disfonksiyonu için en güçlü bağımsız risk faktörü olarak saptandı (OR=108, p<0,001). Anormal işeme sıklığı (OR=14,9, p=0,022) ve kuadripleji (OR=10,3, p=0,016) diğer bağımsız risk faktörleri olarak bulundu. ROC analizi ile PVR için optimal kesim değeri 19 mL olarak hesaplandı (duyarlılık %58,82, özgüllük %94,92). Gruplar arası analizde, multinomial lojistik regresyon ile artmış PVR en güçlü prediktör olarak belirlendi (Grup-1'e karşı grup-2: OR=101; grup-1'e karşı grup-3: viii OR=24, her ikisi için p<0,003). Düşük gestasyon yaşı da her iki karşılaştırmada bağımsız risk faktörü olarak saptandı (OR=1,25-1,26, p<0,020). Sonuç: Alt üriner sistem disfonksiyonu prevalansı SP'li çocuklarda yüksektir. Semptom sıklığı yüksek GMFCS düzeyleriyle artar. Artmış PVR, AÜS disfonksiyonunun en güçlü prediktörüdür ve klinik olarak uygulanabilir eşik değeri 19 mL'dir. Özellikle kuadriplejik, non-ambulatuar ve prematüre hastalarda multidisipliner yaklaşımla yakın takip yapılmalı ve gerekli durumlarda ürodinamik değerlendirme planlanmalıdır.