Pnömoni hastalarında HALP (hemoglobin, albümin, lenfosit, trombosit) skorunun PSI (Pnömoni Ağırlık İndeksi) skoru ile kıyaslanması ve prognozu öngörmedeki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK UĞUR
Danışman: Öner BOZAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Pnömoni, dünya genelinde yüksek morbidite ve mortaliteye sahip olan bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalığın prognozunun erken dönemde öngörülmesi, tedavi yönetimi ve mortaliteyi doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle çeşitli klinik ve laboratuvar temelli skorlama sistemleri geliştirilmiştir. Çalışmamızda; HALP skorunun acil servise başvurup pnömoni tanısı alan hastalarda prognozu ve mortaliteyi öngörmedeki faydasının belirlenmesi ve PSI skoru ile kıyaslayarak skorlama sistemi olarak kullanılabilme potansiyelini araştırdık. Gereç ve Yöntem: Prospektif ve gözlemsel olarak yapılan bu çalışma; 1 Ağustos 2025 – 1 Ekim 2025 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Acil Servisi'nde gerçekleştirilmiştir. Acil serviste klinik, fizik muayene, laboratuvar tetkikleri ve görüntüleme yöntemleri kullanılarak pnömoni tanısı alan, çalışma için onam veren 18 yaş üzeri hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, özgeçmişi, vital bulguları, laboratuvar değerleri ve kullanılan görüntüleme yönteminin sonuçları kaydedildi. Hastaların HALP skoru ve PSI skorları hesaplandı. Hasta sonlanımı ve 30 günlük mortalite verileri kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya alınan 110 hastanın %69,1'i erkek %30,9'u kadındır ve ortanca yaş 76'dır. Hastaların %44,5'i yoğun bakım ünitesine, %33,6'sı servise yatırılmış; %21,7'i ise taburcu edilmiştir. Hastaların %39,1'i 30 gün içinde hayatını kaybetmiştir. HALP skoru incelendiğinde sağ kalanlarda ortanca 21,1, hayatını kaybedenler ise ortanca 12,3 skor almıştır (p=0,001). HALP skoru ile PSI skoru ve yatış sonucu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Mortalite ile ilişkili bulunan değişkenler önce tek tek regresyon analizine alındı ve değişkenler içinde mortaliteyi tek başına en çok açıklayan (%28,1) parametre PSI skorudur. PSI skorundaki bir birim artış mortalite riskinde %2,8 artışla ilişkilidir (p<0,001). HALP skorundaki bir birim artış ile mortalitede %5,4 azalma söz konusudur. (p=0,003). PSI ve HALP skorlarının mortaliteyi tahmin etme gücüne dair ROC analizi yapılmıştır. HALP skorunun mortaliteyi tahmin etme açısından en yüksek sensitivite ve spesifite değerinin bir arada olduğu 15,23 değeri cut-off olarak belirlenmiştir. Bu değer ve altı mortalite için risklidir. Değerin sensitivitesi %67,4, spesifitesi %67,2 olarak saptanmıştır (p<0,001). PSI skoru için belirlenen cut-off değeri ise 131,5 olup sensitivitesi %69,8, spesifitesi %68,7'dir (p<0,001). Sonuç: HALP skoru, pnömoni hastalarında mortalite ve hastalık şiddetini öngörmede kullanılabilecek basit, güvenilir ve maliyeti düşük bir prognostik göstergedir. PSI gibi kapsamlı skorlamalara tamamlayıcı veya alternatif olarak acil servis koşullarında kolayca uygulanabilir. Daha geniş örneklemli prospektif çalışmalarla HALP skorunun prognostik gücünün doğrulanması, klinik kullanıma entegrasyonu açısından önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: HALP skoru, Pnömoni, PSI skoru